نویسنده: گروه علمی تحقیقاتی کلینیک اسکار دکتر رضا آقاجانی
ویرایش و بازنگری علمی: متن مقاله مستقیما توسط دکتر رضا آقاجانی (کلیک کنید) تایید شده است
آخرین بازبینی: 1405/06/13
آکنه ولگاریس (جوش صورت) شایعترین بیماری پوستی در دنیا است و سالانه میلیون ها نفر به آن مبتلا میشوند. پژوهشگران برآورد میکنند که یک نفر از هر پنج فردی که دچار جوشهای آکنه میشود، در نهایت دچار جای جوش (اسکار آکنه) خواهد شد.اسکار آکنه زمانی ایجاد میشود که پاسخ طبیعی ترمیم پوست، مقدار نامناسبی کلاژن جدید (یا بیش از حد یا کمتر از حد لازم) برای ترمیم آسیبی که بهوسیله ضایعات التهابی آکنه ایجاد شده، تولید کند. اسکارهای عمیق جای جوش برای بسیاری از افراد، ممکن است منجر به احساس خودآگاهی بیش از حد به وضعیت پوست صورت یا کاهش اعتماد به نفس شود و درمان این اسکارها اغلب میتواند حتی دشوارتر از برطرف کردن جوشهای اولیه باشد و مشاوره با یک متخصص پوست با تجربه بهترین راهکار برای ایجاد یک برنامه درمانی ایمن و مؤثر برای جای جوش(اسکار آکنه) است. در این صفحه ویژگی های ساختاری انواع اسکار جوش رابه تفصیل بررسی میکنیم. چنانچه مایل به مطالعه در مورد انواع روشهای درمانی میباشید میتوانید به صفحه اختصاصی درمان انواع اسکار آکنه و جای جوش مراجعه فرمایید.
جای جوش ( اسکار آکنه ) چیست؟
• اگر کلاژن کم تولید شود : اسکار جوش آتروفیک یا فرورفته (depressed scars) ایجاد میشود.
• اگر کلاژن بیش از حد تولید شود : اسکار جوش هیپرتروفیک یا برجسته (raised scars) شکل میگیرد.
آیا همهی جوشها منجر به اسکار جای جوش میشوند؟
انواع جای جوش ( اسکار آکنه ) کدامند ؟
سه دسته اصلی اسکار جای جوش وجود دارد:
1- اسکار جای جوش آتروفیک (Atrophic scars):شایعترین نوع جای جوش هستند. زمانی ایجاد میشوند که پاسخ ترمیم طبیعی پوست کلاژن کافی تولید نکند و در نتیجه فرورفتگی یا گودی در سطح پوست ایجاد شود.
سه نوع اسکار جای جوش آتروفیک وجود دارد: Rolling (موجدار)Boxcar (جعبهای/لبهدار) Ice-pick (سوزنی/عمیق)
در تصویر زیر انواع اسکار جوش با هم مقایسه شدند

- اسکارهای Boxcar (جعبهای/لبهدار):اسکارهای Boxcar نوعی اسکار آتروفیک هستند که ظاهری گرد یا بیضیشکل دارند و با لبههای مشخص و عمودی دیده میشوند. این اسکارها اغلب شبیه جای آبلهمرغان به نظر میرسند، زیرا معمولاً عریضتر از سایر انواع اسکار آتروفیک هستند.شدت این اسکارها میتواند از سطحی تا عمیق متغیر باشد، که این موضوع بستگی به میزان آتروفی (تخریب و تحلیل رفتگی) پوستی دارد که در اثر ضایعات آکنهی ملتهب و عفونی قبلی ایجاد شده است.

برای مطالعه عمیق تر در مورد اسکار باکس کار به مقاله اسکارهای باکس کار و … مراجعه فرمایید.
- اسکارهای Rolling (موجدار):اسکارهای Rolling کمعمقترین انواع اسکار آتروفیک هستند که روی سطح پوست به شکل موجدار، ناصاف و ناهموار دیده میشوند. این اسکارها مرزهای تیز و مشخص ندارند، بلکه دارای لبههای شیبدار هستند.علت نامگذاری این اسکارها وجود باندهای فیبروتیک و بافت اسکاری است که بین سطح پوست و لایههای زیرین زیرپوستی تشکیل میشوند. این باندهای فیبروزی اپیدرم را به سمت پایین میکشند و باعث ایجاد ظاهر موجدار و غلتانی در سطح پوست میشوند.اسکارهای Rolling معمولاً چند میلیمتر عرض دارند و بیشتر در نواحی صورت بهویژه خط فک و گونهها دیده میشوند.

برای مطالعه عمیق تر در مورد اسکار رولینگ به مقاله اسکار رولینگ مراجعه فرمایید.
- اسکار های Ice-pick(اسکارهای سوزنی): نوعی از اسکار آتروفیک هستند که دارای فرو رفتگیهای عمیق و باریک به شکل حرف V در سطح پوست میباشند. این نوع جای جوش معمولاً عرضی برابر یا کمتر از ۲ میلیمتر دارد و اغلب شبیه منافذ بزرگشده پوست به نظر میرسد. ظاهر این جای جوش (اسکار آکنه) به گونهای است که گویی پوست با یک ابزار تیز سوراخ شده است.جای جوشهای Ice-pick تا لایههای عمیق درم پوست امتداد دارند و معمولاً ناشی از التهاب شدید مرتبط با جوش های ندولی یا کیستی (nodular یا cystic acne) هستند. به دلیل عمق و باریکی این نوع جای جوش، درمان آنها چالشبرانگیزترین نوع اسکار جای جوش محسوب میشود.

برای مطالعه عمیق تر در مورد اسکار آیس پیک به مقاله آیس پیک مراجعه فرمایید.
2- اسکار جای جوش هیپرتروفیک (Hypertrophic scars):این اسکارها جای جوشهای ضخیم، سفت و برجسته هستند و زمانی شکل میگیرند که پاسخ ترمیمی پوست کلاژن بیش از حد تولید کند. معمولاً در اثر زخمهای عمیقتر ایجاد میشوند و بیشتر در قفسه سینه، کمر، شانهها و خط فک بروز میکنند. شدت جای جوشها نیز متفاوت است و میتواند از ماکولار (سطحی) تا خفیف، متوسط و شدید متغیر باشد. اسکار هیپرتروفیک معمولی به صورت توده ای برجسته و صورتی رنگ در محل ترمیم اولیه زخم بروز میکند. این نوع اسکارها فراتر از محدوده زخم اولیه گسترش نمییابند و ممکن است بهطور خودبهخود کوچک شوند. جای اسکار هیپرتروفیک معمولی میتواند حدود سه برابر بیشتر کلاژن جدید نسبت به مقدار معمول تولید شده در طول ترمیم زخم ایجاد کند، و رشتههای کلاژن جدید بهصورت الگوی یکنواخت شکل میگیرند و باعث برجستگی توده میشوند.
در مقاله اختصاصی اسکار هیپرتروفیک میتوانید ویژگی های این نوع از اسکار را عمیق تر مطالعه کنید.
3- اسکار کلوئید (Keloid scars): اسکار کلوئید نوع خاصی از اسکار هیپرتروفیک برجسته محسوب میشود که معمولاً بیشتر و بزرگتر از زخم اولیه رشد میکند. این نوع اسکار ممکن است حتی پس از ترمیم کامل زخم نیز به رشد خود ادامه دهد و بهطور خودبهخود کوچک نمیشود. اسکار کلوئید میتواند تا ۲۰ برابر کلاژن جدید تولید کند و رشتههای کلاژن بهصورت نامنظم شکل میگیرند. اسکارهای کلوئید از جمله اسکارهای برجسته ای هستند که درمان آنها بهخصوص چالشبرانگیز است، زیرا حذف آنها میتواند تولید کلاژن جدید را تحریک کند و باعث عود اسکارشود. برخی افراد به دلیل پیشزمینه ژنتیکی بیشتر مستعد ایجاد کلوئید هستند. علاوه بر این، افرادی با پوست تیرهتر معمولاً بیشتر در معرض ایجاد کلوئید قرار دارند تا افرادی که پوست روشن دارند .
در مقاله اختصاصی اسکار کلوئید میتوانید ویژگی های این نوع از اسکار را عمیق تر مطالعه کنید.
چگونه متخصصان پوست شدت اسکار جوش را طبقهبندی میکنند؟
یکی از روش ها برای ارزیابی شدت اسکار جای جوش، استفاده از درجه بندی ( گرید ) ۱ تا ۴ است که به ترتیب نشاندهنده ماکولار (سطحی)، خفیف، متوسط و شدید بودن جای جوش میباشد.
گرید ۱: اسکار ماکولار (Macular): اسکار جای جوشی صاف و بدون برجستگی است که دارای پیگمانتاسیون بعد از التهاب قابل توجه است.
گرید ۲ : اسکار جای جوش خفیف (Mild): تنها از فاصله کمتر از ۵۰ سانتیمتر قابل مشاهده است و میتوان آن را با آرایش پوشاند.
گرید ۳: اسکار جای جوش متوسط (Moderate): از فاصله بیش از ۵۰ سانتیمتر قابل مشاهده است و با آرایش پوشانده نمیشود. چنانچه پوست بیمار را با دست بکشیم میتوان جای جوش گرید ۳ را صاف کرد.
گرید4: اسکار جای جوش شدید(Severe): از فاصله دور نیز قابل مشاهده است و به راحتی پوشانده نمیشود. دست کشیدن روی پوست نمیتواند جای جوش گرید ۴ را صاف کند.
چه نوع اسکار جای جوشهایی از بین نمیروند؟
بسیاری از گزینههای درمان غیرتهاجمی و مؤثر برای اسکار جای جوش وجود دارند که میتوانید در صفحه اختصاصی درمان اسکار آکنه و جای جوش مورد مطالعه قرار دهید.
از آنجایی که انواع مختلفی از جای جوش وجود دارد و یک فرد ممکن است بیش از یک نوع اسکار جای جوش داشته باشد، درمان مؤثر جای جوش معمولاً نیازمند رویکرد ترکیبی است. دکتر رضا آقاجانی رویکردی جامع به درمان جای جوش دارد و برنامه درمانی هر بیمار را شخصیسازی میکند تا بهترین روشهای درمانی برای دستیابی به پوستی صاف و سالم ارائه گردد.
برای آگاهی از جدیدترین و بهترین روش های درمان صفحه اختصاصی درمان اسکار آکنه و جای جوش را مطالعه فرمایید
سؤالات متداول درباره انواع مختلف اسکار آکنه و جای جوش
1-کدام نوع از انواع آکنه باعث اسکار شدیدتری میشود؟

4- چطور میتوان فهمید چه نوع اسکار جای جوشی داریم؟جای جوش در یکی از دو دسته زیر قرار میگیرد: اسکارهای هیپرتروفیک یا اسکارهای آتروفیک.
• اسکار هیپرتروفیک: جای جوشهای برجسته و ضخیم هستند که زمانی ایجاد میشوند که در روند بهبود زخم، کلاژن بیش از حد تولید شود.
• اسکار آتروفیک: شامل انواع آیسپیک (ice-pick)، باکسکار (boxcar) و رولینگ (rolling) است و زمانی ایجاد میشود که در روند ترمیم زخم، کلاژن کافی تولید نشود.
متخصصان پوست میتوانند با مشاهده ویژگیهای پوست پس از بهبود جوش، نوع جای جوش را تشخیص دهند. بهترین روش برای فهمیدن نوع اسکار جوش و نحوه درمان صحیح آن، مشاوره با یک پزشک با تجربه و دارای مدرک معتبر میباشد.
5- آیا اسکار جوش باعث کاهش جذابیت فرد میشود؟ بسیاری از بیماران میپرسند: «آیا جای جوش زشت است یا باعث کاهش جذابیت میشود؟»جواب منفی است! اسکار جای جوش نباید ظاهر کسی را تعریف کند، هرچند ممکن است باعث احساس ناامیدی و کمبود اعتمادبهنفس شود.برای مطالعه بیشتر در مورد عوارض روحی روانی اسکار مقاله اختصاصی آثار روانشناختی اسکار صورت را ملاحظه فرمایید .با اینکه اسکارهای جوش باعث آسیب دائمی به بافت پوست میشوند، ظاهر آنها میتواند با روشهای مختلف زیباییشناسی بهطور چشمگیری کاهش یابد و بهبود پیدا کند.
6- تفاوت اسکارجای جوش با لک بعد از جوش چیست؟

بسیاری از افراد هر تغییر رنگ باقیمانده روی پوست را «جای جوش» مینامند؛ در حالی که از نظر پزشکی، لک و اسکار دو عارضه متفاوت هستند.
7-چه نوع لکه هایی ممکن است بعد از بهبود جوش در سطح پوست ایجاد شود؟
- لک قهوهای پس از التهاب (PIH): Post-Inflammatory Hyperpigmentation به لکههای قهوهای یا تیرهای گفته میشود که پس از بهبود جوش ایجاد میشوند.این لکها ناشی از افزایش تولید ملانین هستند و فرورفتگی یا برجستگی ایجاد نمیکنند.
- قرمزی پس از التهاب (PIE) : Post-Inflammatory Erythema بیشتر در پوستهای روشن دیده میشود و به صورت لکههای صورتی یا قرمز باقی میماند.این تغییر رنگ ناشی از اتساع یا آسیب عروق خونی سطحی است و با افزایش ملانین ارتباطی ندارد.
8- ویژگی های اصلی انواع اسکار باکس کار،رولینگ،آیس پیک چه تفاوت هایی با هم دارند؟ برای مقایسه ویژگی های انواع اسکار فرورفته جای جوش مطالعه جدول زیر کمک کننده است.

لینک منابع
Development and validation of a Scale for Acne Scar Severity (SCAR-S) of the face and trunk. Tan JKL, Tang J, Fung K, et al. Journal of Cutaneous Medicine and Surgery. 2010;14(4):156–160
https://doi.org/10.1067/mjd.2001.113451
Classification of acne scars is difficult even for acne experts. Finlay AY, Torres V, Kang S, et al. Journal of the European Academy of Dermatology and Venereology. 2013;27(3):391–393
https://doi.org/10.1111/j.1473-2165.2006.00222.x
Acne scars: How do we grade them? Clark AK, Saric S, Sivamani RK. American Journal of Clinical Dermatology. 2018;19(2):139–144
https://doi.org/10.1159/000096912