نویسنده: گروه علمی تحقیقاتی کلینیک اسکار دکتر رضا آقاجانی
ویرایش و بازنگری علمی: متن مقاله مستقیما توسط دکتر رضا آقاجانی (کلیک کنید) تایید شده است
آخرین بازبینی: 1405/06/10
جای جوش یکی از شایعترین مشکلات زیبایی پوست صورت است و میتواند به شکل فرورفتگی، ناهمواری سطح پوست و تغییرات رنگی باقی بماند. لیزرهای بازسازیکننده پوست از روشهای مهم درمان این اسکارها هستند. دو گروه پرکاربرد در این زمینه، لیزر دیاکسید کربن و لیزر اربیوم یاگ هستند. هر دو روش با ایجاد آسیب کنترلشده در پوست، روند بازسازی و تولید کلاژن را تحریک میکنند؛ با این حال عمق اثر، میزان گرمای ایجادشده، دوره ترمیم و احتمال عوارض آنها یکسان نیست.
لازم به ذکر است که علاوه بر لیزر روشهای درمانی متعددی برای بهبود جای جوش وجود دارد برای مطالعه عمیق تر در این زمینه لطفا به صفحه درمان اسکار آکنه و جای جوش مراجعه فرمایید.
لیزر CO2 چگونه عمل میکند؟
لیزر دیاکسید کربن( لیزر CO2) یک لیزر تخریبی است که با جذب انرژی توسط آب موجود در بافت، ستونهای بسیار ظریفی از آسیب کنترلشده ایجاد میکند. در نوع فرکشنال، تنها بخشی از سطح پوست در هر نوبت درمان میشود و بخشهای سالم اطراف به ترمیم سریعتر ناحیه درمان کمک میکنند.
این لیزر به دلیل ایجاد اثر حرارتی بیشتر، میتواند بازسازی کلاژن و تغییر ساختار بافت اسکار را به شکل قابل توجهی تحریک کند. به همین دلیل در اسکارهای فرورفته و واضح آکنه، بهویژه زمانی که ناهمواری سطح پوست قابل توجه باشد، میتواند گزینه مؤثری باشد.
لیزر اربیوم یاگ چگونه عمل میکند؟
لیزر اربیوم یاگ نیز یک لیزر تخریبی وابسته به آب بافتی است، اما نسبت به لیزر CO2 عمق و اثر حرارتی کمتری ایجاد میکند. در نتیجه، معمولاً آسیب حرارتی اطراف ناحیه درمان کمتر است و قرمزی طولانیمدت و تغییرات رنگی پس از درمان میتواند کمتر باشد.
این ویژگی باعث میشود لیزر اربیوم یاگ در برخی بیماران، بهخصوص افرادی که تحمل دوره نقاهت طولانی را ندارند یا احتمال بروز لک پس از التهاب در آنها اهمیت بیشتری دارد، انتخاب مناسبی باشد.
لیزر فرکشنال؛ چرا اهمیت دارد؟
در روش فرکشنال، انرژی لیزر به صورت نقاط یا ستونهای متعدد و کوچک وارد پوست میشود و تمام سطح پوست به طور همزمان تخریب نمیشود. این شیوه معمولاً امکان ترمیم سریعتر را فراهم میکند و در مقایسه با بازسازی کامل سطح پوست، دوره بازگشت به فعالیتهای اجتماعی کوتاهتری دارد.
در درمان جای جوش، انتخاب بین لیزر فرکشنال و روشهای بازسازیکننده گستردهتر باید بر اساس نوع اسکار، عمق فرورفتگی، ضخامت پوست، رنگ پوست، سابقه لک و میزان تحمل بیمار برای دوره نقاهت انجام شود.
کدام لیزر برای جای جوش بهتر است؟
پاسخ یکسانی برای همه بیماران وجود ندارد. شواهد پژوهشی نشان میدهند که لیزر دیاکسید کربن و لیزر اربیوم یاگ هر دو میتوانند در بهبود اسکارهای آتروفیک آکنه مؤثر باشند و اختلاف اثربخشی آنها در بسیاری از مطالعات بسیار زیاد نیست.
در برخی بررسیها، لیزر CO2 از نظر میزان بهبود ظاهری اسکار اندکی برتری داشته است؛ در مقابل، لیزر اربیوم یاگ معمولاً با آسیب حرارتی کمتر و احتمال کمتر قرمزی یا تغییرات رنگی همراه بوده است. بنابراین انتخاب دستگاه باید بر اساس شرایط پوست و نوع اسکار انجام شود، نه صرفاً بر اساس نام یا قدرت دستگاه.
برای آشنایی بیشتر با این دو روش و همچنین سایر انواع لیزر برای درمان جای جوش مقاله لیزر جای جوش را مطالعه فرمایید
مقایسه دو روش
اثر بر اسکارهای عمیق
لیزر دیاکسید کربن (لیزر CO2) معمولاً اثر بازسازیکننده و حرارتی بیشتری دارد و در اسکارهای واضح میتواند انتخاب قدرتمندی باشد.
دوره نقاهت
دوره نقاهت لیزر دیاکسید کربن، بهخصوص در درمانهای تهاجمیتر، معمولاً طولانیتر است. لیزر اربیوم یاگ در بسیاری از شرایط امکان بازگشت سریعتر به فعالیتهای روزمره را فراهم میکند.
قرمزی و تغییرات رنگی
لیزر اربیوم یاگ به دلیل آسیب حرارتی کمتر، در برخی مطالعات با قرمزی و تغییرات رنگی کمتر از لیزر CO2 همراه بوده است.
تعداد جلسات
تعداد جلسات به شدت اسکار، نوع لیزر، تنظیمات دستگاه و پاسخ پوست بستگی دارد. نمیتوان برای همه بیماران یک تعداد ثابت تعیین کرد.
آیا ترکیب لیزر با پلاسمای غنی از پلاکت مفید است؟
بررسیهای پژوهشی نشان دادهاند که ترکیب لیزر فرکشنال با پلاسمای غنی از پلاکت میتواند در برخی بیماران، میزان بهبود و رضایت از درمان اسکارهای پس از آکنه را افزایش دهد. این اثر هم در ترکیب با لیزر دیاکسید کربن و هم در ترکیب با لیزر اربیوم یاگ گزارش شده است.
با این حال، پلاسمای غنی از پلاکت درمان ضروری برای همه بیماران نیست و تصمیم درباره استفاده از آن باید بر اساس وضعیت اسکار، هدف درمان، شرایط پوست و نظر پزشک گرفته شود.
عوارض و نکات مهم
قرمزی، تورم، احساس گرما یا سوزش، پوستهریزی و حساسیت موقت پوست از عوارض شایع پس از درمانهای لیزری هستند. درمانهای تهاجمیتر میتوانند دوره ترمیم طولانیتری داشته باشند و خطر لک پس از التهاب، عفونت یا تغییرات بافتی را افزایش دهند.
انتخاب انرژی و عمق درمان باید با توجه به نوع پوست، محل اسکار، عمق اسکار و سابقه بیمار انجام شود. در پوستهای مستعد لک، کنترل التهاب و مراقبت دقیق پس از درمان اهمیت ویژهای دارد.
آیا لیزر میتواند همه جای جوشها را از بین ببرد؟
خیر. هدف درمان معمولاً کاهش عمق و وضوح اسکار و یکنواختتر شدن سطح پوست است، نه حذف صددرصدی آن. همچنین همه انواع اسکار به یک اندازه به لیزر پاسخ نمیدهند.
برای مطالعه در مورد سایر روش های درمانی به صفحه اختصاصی درمان اسکار آکنه و جای جوش مراجعه فرمایید.
اسکارهای فرورفته باریک و عمیق، اسکارهای چسبنده و اسکارهای با حاشیههای مشخص ممکن است علاوه بر لیزر به روشهای دیگری مانند آزادسازی بافتهای چسبنده، درمانهای سوزنی یا پرکنندهها نیاز داشته باشند.
جمعبندی
لیزر دیاکسید کربن و لیزر اربیوم یاگ هر دو از گزینههای مؤثر برای درمان اسکارهای آتروفیک آکنه هستند. لیزر دیاکسید کربن معمولاً اثر حرارتی و بازسازیکننده بیشتری ایجاد میکند، اما ممکن است با دوره نقاهت و عوارض بیشتری همراه باشد. لیزر اربیوم یاگ معمولاً آسیب حرارتی کمتری ایجاد میکند و در برخی بیماران از نظر تحمل درمان و تغییرات رنگی مزیت دارد.
بنابراین انتخاب بهترین روش به جای جوش، نوع اسکار، رنگ و ویژگیهای پوست، میزان تحمل دوره نقاهت و تجربه پزشک بستگی دارد. ارزیابی دقیق نوع اسکار پیش از شروع درمان، مهمتر از انتخاب صرفاً یک نام تجاری یا یک دستگاه خاص است.
ویرایش علمی: متن مقاله مستقیما توسط دکتر رضا آقاجانی بازبینی و تایید شده است
منابع علمی
Liu F, Zhou Q, Tao M, Shu L, Cao Y. Efficacy and safety of CO2 fractional laser versus Er:YAG fractional laser in the treatment of atrophic acne scar: a meta-analysis and systematic review. Journal of Cosmetic Dermatology. 2024;23(9):2768–2778. doi:10.1111/jocd.16348.
Chen J, Wan Y, Lin Y, Jiang H. Fractional Carbon Dioxide Laser or Erbium:Yttrium-Aluminum-Garnet Laser Assisted by Topical Application/Intradermal Injection of Platelet-Rich Plasma for Postacne Scars. Plastic and Reconstructive Surgery. 2021;148(6):915e–927e. doi:10.1097/PRS.0000000000008513.
Aljefri YE, Ghaddaf AA, Alahmadi RA, Alkhamisi TA, Alkhunani TA, Samarkandy SJ, Alamri AM. Ablative fractional carbon dioxide laser combined with autologous platelet-rich plasma in the treatment of atrophic acne scars: a systematic review and meta-analysis. Dermatologic Therapy. 2022;35(12):e15888. doi:10.1111/dth.15888.
Chang HC, Sung CW, Lin MH. Efficacy of Autologous Platelet-Rich Plasma Combined With Ablative Fractional Carbon Dioxide Laser for Acne Scars: A Systematic Review and Meta-Analysis. Aesthetic Surgery Journal. 2019;39(7):NP279–NP287. doi:10.1093/asj/sjz048.
Hesseler MJ, Shyam N. Platelet-rich plasma and its utility in the treatment of acne scars: a systematic review. Journal of the American Academy of Dermatology. 2019;80(6):1730–1745. doi:10.1016/j.jaad.2018.11.029.
To evaluate the efficacy and safety of laser interventions for facial acne scars: a systematic review and Bayesian network meta-analysis. Annals of Translational Medicine. 2023. doi:10.21037/atm-22-5997.