نویسنده: گروه علمی تحقیقاتی کلینیک اسکار دکتر رضا آقاجانی
ویرایش و بازنگری علمی: متن مقاله مستقیما توسط دکتر رضا آقاجانی (کلیک کنید) تایید شده است
آخرین بازبینی: 1405/06/23
اسکار آیسپیک یکی از سه نوع اصلی اسکار آتروفیک آکنه است که معمولاً به شکل فرورفتگیهای کوچک، باریک و نسبتاً عمیق در پوست دیده میشود. این اسکارها برخلاف باکسکار و رولینگ، معمولاً دهانهای محدود و عمقی بیشتر دارند و ممکن است تا لایههای عمقیتر پوست امتداد پیدا کنند. تشخیص صحیح آیسپیک اهمیت زیادی دارد، زیرا روشهای درمانی مناسب برای این نوع اسکار الزاماً با روشهای مورد استفاده برای رولینگ یا باکسکار یکسان نیستند. روشهایی مانند TCA CROSS و برخی تکنیکهای پانچ در درمان اسکارهای آیسپیک مورد بررسی قرار گرفتهاند، اما انتخاب درمان باید بر اساس شکل، عمق، تعداد و ویژگیهای پوست انجام شود.
اسکار آیسپیک چیست؟
اسکار آیسپیک یکی از انواع اسکارهای آتروفیک ناشی از آکنه است. اصطلاح آیسپیک به ظاهر این اسکارها اشاره دارد؛ یعنی فرورفتگیهایی که در سطح پوست دهانهای نسبتاً کوچک دارند اما به سمت عمق پوست امتداد پیدا میکنند.
در طبقهبندی کلاسیک اسکار آکنه، سه نوع اصلی اسکار آتروفیک شامل آیسپیک، باکسکار و رولینگ هستند. این طبقهبندی بر اساس شکل ظاهری و ساختار اسکار ایجاد شده و همچنان یکی از چارچوبهای رایج برای توصیف اسکارهای آکنه محسوب میشود.(منبع)
اسکار آیسپیک چه شکلی است؟
آیسپیک معمولاً دهانه کوچک و نسبتاً باریک، فرورفتگی عمقی، شکل مخروطی یا تقریباً ویشکل، حاشیه نسبتاً مشخص و امتداد فرورفتگی به سمت بخشهای عمقیتر پوست دارد.
در منابع توصیفی، آیسپیک معمولاً بهعنوان اسکاری باریک با قطر کمتر از حدود دو میلیمتر توصیف شده که میتواند تا درم عمقی یا حتی بافت زیرپوستی امتداد پیدا کند. البته اندازهگیری دقیق اسکار در معاینه روزمره همیشه ساده نیست و ظاهر بالینی مهمتر از یک عدد ثابت است.
چرا اسکار آیسپیک ایجاد میشود؟
اسکار آکنه نتیجه آسیب بافتی و ترمیم غیرطبیعی پوست پس از التهاب آکنه است. وقتی التهاب عمیق به ساختارهای پوست آسیب میزند، در روند ترمیم ممکن است مقدار یا سازماندهی کلاژن طبیعی تغییر کند و در نتیجه فرورفتگی ایجاد شود. در آیسپیک، آسیب عمقی درم باعث تغییر ساختاری پوست و ایجاد یک مسیر باریک و نسبتاً عمیق میگردد.(منبع)
تفاوت آیسپیک با باکسکار و رولینگ چیست؟
آیسپیک فرورفتگی باریک، عمیق و معمولاً مخروطیشکل دارد. باکسکار فرورفتگی پهنتر با حاشیههای نسبتاً مشخص دارد و میتواند سطحی یا عمیق باشد. رولینگ فرورفتگیهای پهن و موجدار دارد که در بسیاری از موارد با چسبندگی پوست به بافتهای زیرین مرتبط است.
آیا هر فرورفتگی کوچک، اسکار آیسپیک است؟
خیر. منافذ باز، فرورفتگیهای ناشی از التهاب، اسکارهای بسیار کوچک و حتی برخی ناهمواریهای سطحی پوست ممکن است از نظر ظاهری با آیسپیک اشتباه شوند. تشخیص دقیق به معاینه مستقیم پوست و بررسی شکل و عمق فرورفتگیها نیاز دارد.
چرا درمان اسکار آیسپیک دشوار است؟
یکی از دلایل دشواری درمان آیسپیک این است که مشکل فقط در سطح پوست قرار ندارد. دهانه کوچک اسکار ممکن است در ظاهر چندان قابل توجه نباشد، اما مسیر اسکار در عمق پوست ادامه داشته باشد. بنابراین برخی روشهای سطحی ممکن است نتوانند به اندازه کافی ساختار عمقی آن را اصلاح کنند.
درمان اسکار آیسپیک چگونه انتخاب میشود؟
هیچ درمان واحدی برای تمام اسکارهای آیسپیک وجود ندارد. انتخاب روش به عمق اسکار، قطر دهانه، تعداد اسکارها، پراکندگی آنها، وجود سایر انواع اسکار، نوع پوست و سابقه درمانهای قبلی بستگی دارد.(منبع)
TCA CROSS و اسکار آیسپیک
TCA CROSS یکی از روشهایی است که بهطور ویژه برای اسکارهای آیسپیک مورد مطالعه قرار گرفته است. هدف، ایجاد یک فرایند ترمیمی کنترلشده در داخل فرورفتگی و تحریک بازسازی کلاژن است. به نظر دکتر رضا آقاجانی اگر چه شواهد موجود تا حدودی امیدوارکننده است، اما مطالعات از نظر تعداد نمونه، روش اجرا و پیگیری، محدودیتهایی دارند.به دلیل عوارض احتمالی غیرقابل پیش بینی که در استفاده از TCA با غلظت بالا ممکن است رخ دهد دکتر رضا آقاجانی برای درمان انواع اسکار آکنه عموما از این روش استفاده نمیکند .(منبع)
پانچ در درمان آیسپیک
تکنیکهای پانچ میتوانند برای برخی اسکارهای آیسپیک مطرح باشند. منطق استفاده از پانچ این است که در اسکارهای انتخابشده، خود فرورفتگی مشخص بهصورت مستقیم مورد هدف قرار گیرد. انتخاب روش به شکل، اندازه و عمق اسکار بستگی دارد. در آیسپیک های کوچکتر استفاده از تکنیک پانچ اکسیزیون و بستن با بخیه ظریف معمولا روش مفیدی است. در آیسپیک های کمی بزرگ تر استفاده از تکنیک پانچ الویشن مفیدتر است
آیا لیزر برای اسکار آیسپیک مناسب است؟
لیزرهای بازسازیکننده در درمان اسکارهای آتروفیک مورد استفاده قرار گرفتهاند، اما پاسخ اسکارهای مختلف یکسان نیست. در آیسپیک، به دلیل دهانه کوچک و امتداد عمقی، لیزر بهتنهایی ممکن است برای همه اسکارها کافی نباشد.(منبع)
آیا میکرونیدلینگ برای آیسپیک مناسب است؟
میکرونیدلینگ با تحریک فرایند ترمیم و بازسازی کلاژن میتواند در درمان برخی اسکارهای آتروفیک مورد استفاده قرار گیرد. با این حال، در آیسپیکهای عمیق، محدودیت اصلی ممکن است ساختار عمقی و باریک اسکار باشد.با توجه به اینکه آیسپیک ها عملا تا عمق درم نفوذ میکنند استفاده از تکنیک های مبتنی بر لایه برداری سطحی نظیر میکرونیدلینگ تاثیر چشمگیری در بهبود ظاهری این اسکارها به همراه ندارد. (منبع)
آیا درمان ترکیبی برای آیسپیک لازم است؟
ممکن است بیمار در کنار آیسپیک، باکسکار یا رولینگ نیز داشته باشد. در چنین شرایطی، یک روش واحد ممکن است نتواند همه انواع اسکار را به یک اندازه هدف قرار دهد. درمان میتواند مرحلهای یا ترکیبی طراحی شود، اما انتخاب ترکیب مناسب باید بر اساس نوع اسکار و شواهد مربوط به هر روش انجام شود. (منبع)
آیا اسکار آیسپیک کاملاً از بین میرود؟
هدف درمان، کاهش قابل توجه عمق و دیدهشدن اسکار است، نه تضمین صد درصدی حذف کامل آن. پاسخ درمانی به عمق و ساختار اسکار، نوع پوست، روش انتخابشده و وجود سایر انواع اسکار بستگی دارد.
جمعبندی اسکار آیسپیک
اسکار آیسپیک یک اسکار آتروفیک باریک و نسبتاً عمیق است که با باکسکار و رولینگ تفاوت ساختاری دارد. دهانه کوچک و امتداد عمقی آن باعث میشود انتخاب درمان اهمیت ویژهای پیدا کند. در مطالعات موجود TCA CROSS و برخی تکنیکهای پانچ از روشهایی هستند که برای آیسپیک بهطور اختصاصی مورد توجه قرار گرفتهاند، در حالی که لیزر و میکرونیدلینگ در کنار سایر روشها ممکن است در بیماران مناسب بهصورت درمان ترکیبی مطرح شوند.
منابع علمی اصلی
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/11423843/
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/30856634/
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/29344322/
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/38059974/
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/32573079/
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/21332915/