سابسیژن: چیستی، هزینه، فیلم و نتایج درمان جای جوش و اسکار

سابسیژن یکی از مؤثرترین روش‌ها برای درمان جای زخم‌های فرورفته (اسکارهای آتروفیک) است. در این روش، با استفاده از سوزن مخصوص و در مطب، رشته‌های کلاژنی که پوست را به لایه‌های زیرین کشیده‌اند، قطع شده و با تحریک کلاژن‌سازی، سطح پوست به‌تدریج هموار می‌شود.

در اغلب موارد، همان جلسه اول تا ۴۰٪ بهبودی ظاهری مشاهده می‌شود و در صورت نیاز، درمان طی ۱ تا ۳ جلسه دیگر (با فاصله یک تا چند ماه) ادامه می‌یابد. نتایج نهایی معمولاً پس از سه هفته ظاهر می‌شوند و ماندگاری بالایی دارند.

عوارض این روش، محدود و موقتی هستند و عمدتاً شامل ورم و کبودی خفیف به مدت یک هفته خواهند بود.

در نهایت، نتیجه درمان تا حد زیادی به مهارت پزشک و انتخاب تکنیک مناسب (از نظر نوع سوزن، زاویه ورود، عمق حرکت و ترکیب با روش‌های دیگر) بستگی دارد.

سابسیژن چیست و چگونه انجام می‌شود؟

سابسیژن یک روش کم تهاجمی و بدون بخیه است که با استفاده از سوزن یا ابزارهای ظریف برای درمان جای جوش‌های فرورفته، جای زخم‌های قدیمی و دیگر فرورفتگی‌های پوستی انجام می‌شود. این فرورفتگی‌ها ممکن است بر اثر آکنه شدید، سالک، آبله‌مرغان، جراحی یا تزریق نادرست ژل و چربی ایجاد شده باشند.

در این روش، پزشک یک ابزار باریک را از زیر پوست وارد می‌کند تا رشته‌های کلاژنی (رشته‌های فیبروتیکی) را که باعث کشیده‌شدن پوست به لایه‌های عمقی شده‌اند، قطع کند. این آزادسازی باعث صاف‌تر شدن سطح پوست و کاهش عمق فرورفتگی‌ها می‌شود.

سابسیژن برای درمان جای جوش‌های فرورفته – که به آن‌ها اسکار آتروفیک هم گفته می‌شود – بسیار مؤثر است، چون این اسکارها معمولاً به دلیل چسبندگی‌های عمقی به وجود می‌آیند.

در سابسیژن، پزشک ابتدا با استفاده از یک سوزن بسیار ظریف، ماده بی‌حسی موضعی را در پوست تزریق می‌کند. این مرحله ممکن است با کمی درد همراه باشد، اما نگران نباشید معمولاً قابل‌تحمل است. گاهی پزشک پیش از تزریق، از پماد بی‌حسی سطحی استفاده می‌کند تا ناراحتی کمتر شود.

سپس، یک سوزن تیز مخصوص از زیر اسکار وارد پوست می‌شود. این سوزن مانند یک‌تیغ جراحی عمل می‌کند و رشته‌های فیبروزی‌ای را که پوست را به سمت پایین کشیده‌اند، قطع می‌نماید.

آیا سابسیژن درد دارد؟

در اغلب موارد، خیر، به طور قابل‌توجهی دردناک نیست. اگر تزریق بی‌حسی به‌درستی انجام شود، بیشتر ناحیه درمان کاملاً بی‌حس خواهد بود. در طول درمان، بیمار ممکن است تنها احساس فشار، کشیدگی یا صدای خفیف «خِرچ‌خِرچ» در زیر پوست داشته باشد – که این احساس کاملاً طبیعی و نشانه عملکرد صحیح درمان است.

در برخی افراد با آستانه تحمل درد پایین یا پوست حساس، ممکن است در نقاطی هنوز اندکی ناراحتی احساس شود. در این صورت، پزشک می‌تواند در همان لحظه، مجدداً بی‌حسی تزریق کند تا درمان بدون درد ادامه یابد.

آیا سابسیژن درمان مؤثری برای جای جوش است؟

شاید از خود بپرسید: سابسیژن که با سوزن انجام می‌شود و در نگاه اول کمی تهاجمی به نظر می‌رسد، آیا واقعاً ارزش انجام دارد و چقدر مؤثر است؟ پاسخ این است که بله سابسیژن ارزش انجام دارد.

دلیل این موضوع به ماهیت اصلی اسکارهای فرورفته برمی‌گردد. زمانی‌ که پوست در روند ترمیم قرار می‌گیرد، ممکن است کلاژن‌های جدید به‌صورت سفت و نامنظم تشکیل شوند و مانند تارعنکبوت، پوست را به سمت پایین بکشند؛ بنابراین، درمان این نوع اسکارها در وهله اول باید بر همین مشکل تمرکز داشته باشد.

روش‌هایی مانند لیزر یا پیلینگ شیمیایی، به لایه‌های عمقی پوست نمی‌رسند و نمی‌توانند این چسبندگی‌ها را آزاد کنند. از سوی دیگر، جراحی یا پیوند پوست نیاز به بخیه، بستری و دوره نقاهت طولانی‌تری دارد.

اما در سابسیژن، با بریدن رشته‌های فیبروزی، فضای خالی کوچکی زیر پوست ایجاد می‌شود که با لخته خون پر شده و مانند فاصله‌انداز موقت عمل می‌کند. این لخته به‌مرور جذب شده و جای آن با کلاژن جدید پر می‌شود که باعث ترمیم طبیعی و ماندگار پوست می‌گردد.

البته باید توجه داشت که موفقیت سابسیژن به دو عامل مهم بستگی دارد: شدت اسکار و نوع آن.

اگر اسکارها سطحی، انعطاف‌پذیر و با عمق کم باشند، معمولاً با یک تا دو جلسه سابسیژن به‌خوبی بهبود می‌یابند. به گفته دکتر آقاجانی، در این موارد حتی پس از یک جلسه می‌توان تا ۳۰ تا ۴۰ درصد بهبودی قابل‌مشاهده را انتظار داشت  – البته به شرطی که درمان توسط پزشک با‌تجربه و با تکنیک صحیح انجام شود.

در مقابل، اسکارهای عمیق‌تر، سفت‌تر یا قدیمی‌تر، معمولاً به جلسات بیشتر یا درمان ترکیبی نیاز دارند (مانند TCA CROSS، لیزر یا ساکشن)، تا نتیجة مؤثرتری حاصل شود.

نوع اسکار نقش مهمی در میزان موفقیت سابسیژن و لزوم استفاده از درمان‌های مکمل یا انجام آن به‌تنهایی دارد؛ بنابراین، پیش از آغاز درمان، شناسایی دقیق نوع اسکار ضروری است. به‌طورکلی، اسکارهای فرورفته (آتروفیک) در سه دسته اصلی طبقه‌بندی می‌شوند.

اسکار رولینگ (Rolling scar)

گودی‌های نرم، پهن و موج‌دار که با کشیدن پوست اطراف، کمتر دیده می‌شوند.

اسکار باکس‌کار(boxcar scars)

فرورفتگی‌های نسبتاً عمیق با لبه‌های تیز و مشخص که معمولاً حالت مربع یا بیضی دارند.

اسکار آیس‌پیک (Ice pick scars)

سوراخ‌های بسیار عمیق، باریک و نوک‌تیز که شبیه جای فرو رفتن سوزن در پوست هستند.

اگر نشانه‌های چند نوع از این اسکارها را به‌طور هم‌زمان روی صورتتان مشاهده می‌کنید، احتمالاً با اسکار ترکیبی مواجه هستید.

در ادامه، برای هر نوع از اسکارهای فرورفته توضیح خواهیم داد که سابسیژن تا چه اندازه مؤثر است و به چه درمان‌های ترکیبی نیاز دارد.

سابسیژن برای اسکار رولینگ

اگر جای جوش‌های قدیمی‌تان به‌صورت فرورفتگی‌های پهن با لبه‌های محو و شیب‌دار دیده می‌شود – به‌ویژه در نواحی گونه و فک – و اگر هنگام کشیدن آرام پوست اطراف با دو انگشت، گودی آن کاهش می‌یابد یا محو می‌شود، احتمالاً با اسکارهای رولینگ مواجه هستید. این نوع اسکارها معمولاً ظاهری موج‌دار، نرم و ناصاف دارند و عرض آن‌ها معمولاً بیش از ۴ میلی‌متر است.

در بین انواع اسکارهای فرورفته، سابسیژن بهترین پاسخ را در اسکارهای رولینگ دارد. اگر اسکار سطحی و قابل‌انعطاف باشد، ممکن است با 1 الی 2 جلسه سابسیژن به‌خوبی بهبود یابد. در یک مطالعه با پیگیری شش‌ماهه، مشخص شد حدود ۵۰٪ بهبود ظاهری در اسکارهای رولینگ حاصل شده و ۹۰٪ بیماران از نتیجه رضایت داشتند.

اما در مواردی که اسکارها عمیق‌تر، چسبنده یا مقاوم‌تر باشند، پزشک ممکن است برای دستیابی به نتایج بهتر، روش‌های ترکیبی را نیز پیشنهاد دهد و تعداد جلسات را افزایش دهد.

همچنین، برای افزایش اثربخشی سابسیژن و جلوگیری از چسبیدن مجدد پوست به بافت‌های زیرین، استفاده از ساکشن پوست (بادکش پوست) از روز سوم پس از درمان (به مدت چند هفته و طبق نظر پزشک) توصیه می‌شود. این روش به‌ویژه برای اسکارهای رولینگ مؤثر است.

تأثیر مهم ساکشن پس از سابسیژن

در برخی موارد، پزشک ممکن است به بیمار آموزش دهد که در خانه از بادکش‌های دستی ملایم (مشابه ابزار حجامت) استفاده کند تا با ایجاد مکش کنترل‌شده، پوست به سمت بالا کشیده شود – بدون آن‌که کبودی یا آسیب ایجاد شود.

این مکش ملایم به آزاد ماندن بافت‌های جداشده در سابسیژن کمک می‌کند و از تشکیل مجدد رشته‌های فیبروتیک جلوگیری می‌نماید. همچنین با افزایش جریان خون و تحریک تولید کلاژن، به پر شدن تدریجی فرورفتگی‌های پوستی کمک خواهد کرد.

مطالعات نشان داده‌اند که در بیمارانی که از روز سوم پس از سابسیژن، ساکشن را به‌صورت روزانه یا یک روز در میان انجام دادند، میزان بهبود ظاهری بین ۶۰ تا ۹۰ درصد بوده است (منبع).  این کار نه‌تنها از چسبیدن مجدد پوست به بافت‌های زیرین جلوگیری می‌کند، بلکه موجب تثبیت و ماندگاری بهتر نتایج درمان نیز می‌شود.

بااین‌حال، باید توجه داشت که عدم انجام ساکشن، به معنای بی‌اثربودن سابسیژن نیست؛ سابسیژن همچنان می‌تواند بهبود قابل‌توجهی ایجاد کند، اما در اسکارهای رولینگ، اثربخشی آن با ساکشن بیشتر خواهد بود.

اسکارهای باکس‌کار

اگر جای جوش‌های قدیمی‌تان به شکل فرورفتگی‌های مشخص با لبه‌های تیز و تقریباً عمودی دیده می‌شود – اغلب با قطر ۱.۵ تا ۴ میلی‌متر، با شکل چهارگوش یا بیضی منظم، معمولاً روی گونه‌ها و شقیقه‌ها – احتمال دارد با اسکارهای باکس‌کار (Boxcar) مواجه باشید. این نوع اسکار معمولاً از اسکارهای رولینگ عمق بیشتری دارد و با لبه‌های تیز و واضح مشخص می‌شود.

درمان خط اول برای این نوع اسکار، به میزان عمق آن بستگی دارد.

در این حالت، سابسیژن می‌تواند به‌عنوان درمان اولیه انتخاب شود. برای افزایش اثربخشی، ترکیب آن با لیزر CO₂  فرکشنال یا  میکرونیدلینگ – با یا بدون تزریق PRP – توصیه می‌شود (منبع).

در یک گزارش موردی، بیمار ۲۵ ساله‌ای با اسکارهای باکس‌کار با ترکیبی از سابسیژن اصلاح‌شده و تزریق PRP تحت درمان قرار گرفت. پس از یک ماه، بهبودی بین ۲۵ تا 50 درصد در ظاهر اسکارها مشاهده شد (منبع).

در این شرایط، سابسیژن به‌تنهایی معمولاً کافی نیست؛ زیرا در اسکارهای با عمق زیاد و لبه‌های عمودی، قدرت جداسازی بافت محدود است. در این موارد، پزشک ممکن است از روش‌های تخصصی‌تری مانند پانچ اکسیژن Punch excision (برداشتن کامل اسکار با ابزار گرد) یا پانچ بالابرنده (برش کف اسکار و بالاآوردن آن تا هم‌سطح پوست) استفاده کند.

اسکارهای آیس‌پیک

اگر روی پوستتان گودی‌هایی می‌بینید که خیلی باریک، تیز و عمیق هستند – مثل سوراخ ریز سوزن یا جای جوش فرورفته و نوک‌تیز – احتمالاً با اسکارهای آیس‌پیک روبه‌رو هستید. این نوع اسکارها معمولاً کمتر از ۲ میلی‌متر عرض دارند و شکلشان شبیه قیف یا چاله عمودی است.

برای اطمینان بیشتر، یک تست ساده انجام دهید: با دو انگشت، پوست اطراف اسکار را به‌آرامی به طرفین بکشید. اگر ظاهر گودی تغییری نکرد و همچنان همان قدر عمیق و مشخص باقی ماند، به‌احتمال زیاد اسکار شما آیس‌پیک (icepick)  است.

سابسیژن می‌تواند تا حدی موجب بهبود جای جوش‌های آیس‌پیک شود، اما به‌تنهایی معمولاً کافی نیست. ترکیب آن با درمان‌های تکمیلی مانند تکنیک TCA CROSS با غلظت بالا اثربخشی بیشتری دارد. در این روش، از اسید تری‌کلرواستیک (TCA) با غلظت ۷۰ تا ۱۰۰ درصد استفاده می‌شود که به‌صورت موضعی درون اسکارهای عمیق و باریک آیس‌پیک اعمال می‌گردد. این کار باعث تحریک تولید کلاژن و بازسازی بافت در محل اسکار می‌شود.

مطالعات بالینی نیز نشان داده‌اند که ترکیب سابسیژن با TCA CROSS می‌تواند نتایج درمانی چشمگیری به همراه داشته باشد و بسیاری از بیماران از بهبود ظاهر اسکار رضایت بالایی داشته‌اند (منبع).

نتیجه واقعی سابسیژن چه زمانی مشخص می‌شود؟

در هفته اول پس از سابسیژن، ممکن است پوستتان به طور شگفت‌انگیزی بهتر به نظر برسد – انگار گودی‌ها پر شده‌اند و درمان معجزه کرده است. اما حواستان باشد؛ این ظاهر اولیه معمولاً نتیجة ورم، التهاب و تجمع مایع و خون زیر پوست است که در اثر آسیب کنترل‌شدة ناشی از درمان ایجاد می‌شود، نه بهبود واقعی. در واقع، این تغییر ظاهری موقتی و فریبنده است.

برای ارزیابی دقیق اثربخشی سابسیژن، باید صبر کرد تا ورم فروکش کند و فرایند تولید کلاژن آغاز شود. از هفته سوم به بعد است که می‌توان درباره نتیجه نهایی قضاوت کرد.

آیا نتایج سابسیژن دائمی است یا ممکن است برگردد؟

• سابسیژن معمولاً اثری دائمی دارد، زیرا باندهای فیبروتیکی که باعث کشیده‌شدن پوست به پایین می‌شوند، پس از قطع‌شدن مجدد تشکیل نمی‌شوند. با این حال، در برخی موارد ممکن است نتیجه کامل حاصل نشود یا اسکارها دوباره نمایان شوند. دلایل این وضعیت معمولاً به یکی از عوامل زیر برمی‌گردد.
• بهبود ناقص در جلسات اولیه: سابسیژن ممکن است به‌تنهایی نتواند اسکارهای بسیار عمیق یا قدیمی را به طور کامل برطرف کند؛ در چنین شرایطی، آنچه به‌عنوان «عود» برداشت می‌شود، در واقع ناشی از کامل نبودن بهبود اولیه است.
• عدم پیگیری درمان‌های مکمل: در موارد مقاوم، روش‌هایی مثل لیزر فرکشنال، میکرونیدلینگ یا TCA CROSS می‌توانند نتیجه را کامل‌تر کنند.
• سن بیمار: در افراد زیر ۳۵ سال که تولید کلاژن در پوست فعال‌تر است، نتایج سابسیژن معمولاً بهتر و ماندگارتر خواهد بود.
• تعداد جلسات درمان: برای تثبیت نتیجه، معمولاً بین ۲ تا ۴ جلسه درمان با فواصل ۴ تا ۶ هفته نیاز است.
• تکنیک و ابزار پزشک: مهارت پزشک در انتخاب عمق مناسب و ابزاردقیق (سوزن یا کانولا) نقش کلیدی دارد.
• ایجاد اسکار یا جوش جدید: در صورت کنترل‌نشدن آکنه فعال، ممکن است اسکارهای تازه ایجاد شود.
• مراقبت‌های پس از درمان: استفاده از ضدآفتاب، پرهیز از دست‌کاری پوست و کنترل التهاب برای حفظ نتایج ضروری است.

مراقبت‌های پس از سابسیژن

عوارض سابسیژن

سابسیژن یک روش کم تهاجمی و نسبتاً ایمن است، اما مانند هر روش پزشکی، ممکن است با عوارض موقتی همراه باشد. آشنایی با این موارد به بیمار کمک می‌کند تا با خیال آسوده‌تری درمان را دنبال کند و در صورت نیاز، به‌موقع اقدام کند.

عوارض شایع (موقت و قابل‌کنترل)

پس از انجام سابسیژن، برخی واکنش‌های پوستی قابل‌انتظار هستند که اغلب موقتی و به‌راحتی قابل‌کنترل‌اند. در ادامه با شایع‌ترین عوارض پس از سابسیژن آشنا می‌شوید.

ورم

ورم معمولاً در همان روز درمان یا حداکثر تا صبح روز بعد ظاهر می‌شود. بیشترین شدت ورم اغلب در روز دوم و سوم دیده می‌شود. در بیشتر افراد، این تورم تا ۷ روز ادامه دارد و گاهی ممکن است تا دو هفته نیز باقی بماند.

❌  در صورت بروز هر یک از موارد زیر، لازم است با پزشک مشورت کنید.

• ورم یک‌طرفه و غیر قرینه همراه با درد شدید
• ماندگاری ورم بیش از دو هفته بدون کاهش محسوس
• همراهی ورم با قرمزی، داغی پوست یا ترشح چرکی (علامت احتمالی عفونت)
• تورمی که باعث تغییر شدید شکل صورت شود یا مانع باز کردن چشم/دهان گردد
• احساس توده سفت و دردناک در زیر پوست که بعد از روز چهارم باقی بماند

کبودی

کبودی یکی از عوارض شایع، طبیعی و بی‌خطر سابسیژن است، خصوصاً در افرادی با پوست نازک یا حساس. معمولاً از روز اول قابل‌مشاهده است، رنگ آن تغییر می‌کند (از بنفش تا زرد) و به‌تدریج طی ۷ تا ۱۰ روز از بین می‌رود.

❌   در صورت مشاهده موارد زیر، بررسی پزشکی ضروری است.

• کبودی ماندگار بیش از ۱۴ روز
• کبودی همراه با درد شدید یا تورم سفت
• وجود توده سفت و دردناک در زیر پوست (احتمال هماتوم)
• داغی غیرطبیعی یا ترشح از محل کبودی

درد یا حساسیت به لمس

درد یا حساسیت به لمس معمولاً در ۲ تا ۳ روز اول پس از سابسیژن احساس می‌شود. در این مدت ممکن است هنگام تماس با پوست یا حتی فشار ملایم، ناحیه درمان‌شده کمی دردناک یا ناراحت‌کننده باشد. این حالت طبیعی است و به‌تدریج کاهش می‌یابد.

احساس سفتی یا کشیدگی پوست

در ۲ تا ۳ روز اول پس از سابسیژن، احساس درد یا ناراحتی هنگام لمس پوست طبیعی است. این حساسیت به‌مرور کاهش‌یافته و معمولاً بدون نیاز به درمان خاصی برطرف می‌شود.

❌ درصورتی‌که احساس کشیدگی بیش از یک هفته باقی بماند یا با درد، تورم شدید یا توده همراه باشد، بهتر است با پزشک مشورت شود.

ترشح مختصر خون یا مایع

در چند ساعت اولیه پس از سابسیژن، خروج مختصر خون یا مایع روشن از محل درمان طبیعی است و معمولاً به دلیل باز شدن عروق کوچک زیر پوست رخ می‌دهد. بااین‌حال، این ترشح باید قابل‌کنترل باشد و پس از چند ساعت متوقف شود.

جوش‌های موقتی و واکنش پوستی

گاهی پس از سابسیژن، جوش‌های موقتی به‌صورت دانه‌های ریز یا جوش‌های سفید ظاهر می‌شوند که معمولاً به دلیل بسته‌شدن منافذ یا تحریک پوست است. این جوش‌ها خفیف و گذرا هستند و طی چند روز تا یک هفته برطرف می‌شوند. استفاده از شوینده ملایم و پرهیز از چرب کردن بیش از حد پوست به کنترل آن کمک می‌کند.

چه کسانی نباید سابسیژن انجام دهند؟

گرچه سابسیژن یک روش ایمن محسوب می‌شود، اما در برخی افراد ممکن است انجام این درمان با خطراتی همراه باشد یا نتیجه مطلوبی به دنبال نداشته باشد. در ادامه، گروه‌هایی معرفی می‌شوند که انجام سابسیژن برای آن‌ها توصیه نمی‌شود یا باید بااحتیاط و تحت‌نظر دقیق پزشک انجام گیرد.

هزینه

هزینه سابسیژن بسته به عواملی مانند عمق و نوع اسکار، جنس و واکنش‌پذیری پوست، تعداد نواحی تحت درمان و نیاز به روش‌های مکمل متفاوت است.

بااین‌حال، در سال ۱۴۰۴ هزینه انجام این درمان در مطب دکتر آقاجانی معمولاً بین ۵ تا ۱۵ میلیون تومان متغیر است.

سؤالات متداول

آیا مصرف راکوتان تأثیر سابسیژن را کاهش می‌دهد؟

راکوتان تا چند ماه پس از قطع مصرف می‌تواند روند ترمیم پوست را مختل کند. بهتر است سابسیژن حداقل ۶ ماه پس از قطع راکوتان انجام شود تا اثربخشی درمان و ایمنی پوست حفظ شود.

آیا سابسیژن روی بینی هم قابل‌انجام است؟

درمان سابسیژن معمولاً روی بینی انجام نمی‌شود، چون پوست این ناحیه نازک، چرب و بسیار حساس به التهاب و زخم است.

آیا سابسیژن برای درمان جای سالک قدیمی هم استفاده می‌شود؟

بله، سابسیژن برای درمان جای سالک قدیمی هم قابل استفاده است و با آزادسازی بافت فیبروتیک و تحریک کلاژن، ظاهر پوست را بهبود می‌بخشد. اثربخشی آن به عمق اسکار و شرایط پوست بستگی دارد و ممکن است نیاز به ترکیب با روش‌های دیگر مانند لیزر یا PRP باشد.

آیا سابسیژن در درمان فرورفتگی جای آبله مرغان هم موثر است؟

بله، سابسیژن روشی کارآمد برای درمان فرورفتگی جای آبله مرغان، اسکارهای فرورفته، به‌خصوص اسکارهای موج‌دار است. در این تکنیک، بافت‌های فیبروتیک زیر پوست با ابزار مخصوص آزاد می‌شوند تا چسبندگی اسکار برطرف شده و پوست صاف‌تر شود.

چه نوع فیلری برای درمان جای زخم فرورفته استفاده می‌شود؟

فیلرهای هیالورونیک اسید مثل Juvederm® و Restylane® از رایج‌ترین گزینه‌ها برای پر کردن فرورفتگی‌های پوست هستند. این فیلرها جذب‌شونده و موقتی هستند (معمولاً ۶ تا ۱۲ ماه دوام دارند) و اگر نتیجه رضایت‌بخش نباشد، قابل‌اصلاح یا تخلیه‌اند.

در مقابل، Bellafill® (حاوی PMMA) تنها فیلری است که برای درمان اسکار آکنه تأیید رسمی FDA دارد و ماندگاری بسیار بیشتری دارد، ولی چون دائمی است، فقط باید در شرایط خاص و با نظر پزشک استفاده شود.