لکهای صورت میتوانند قهوهای روشن، تیره یا حتی سفید باشند؛ ناشی از آفتاب، التهاب، هورمونها یا بیماریهای پوستی. همچنین برخی لکها ممکن است جای جوش فرورفته (اسکار آتروفیک) باشند که ظاهر پوست را تغییر میدهند و نیاز به درمان تخصصی دارند.
یکی از گزینههای ایمن و پرکاربرد، پماد آزلادرم حاوی آزلائیک اسید ۲۰٪ است که برای لکهای سطحی و حتی لکهای مقاوم، با دوره درمان متفاوت، اثربخشی خوبی نشان داده است.
همچنین، مطالعات پزشکی نشان دادهاند که ترکیب سهگانهای از هیدروکینون ۴٪، ترتینوئین و یک کورتیکواستروئید ضعیف، مؤثرترین فرمول برای درمان ملاسما و لکهای تیره عمقی محسوب میشود. نمونه خارجی این فرمول، کرم Tri-Luma و معادل ایرانی آن، ژانولوما است. البته یادآوری این نکته ضروریست که تشخیص دقیق و انتخاب درمان مناسب، حتماً باید با مشورت پزشک انجام شود؛ و در تمام مراحل درمان، استفاده از ضدآفتاب با SPF 50 به طور منظم، فراموش نشود.
در ادامه، پمادهای مؤثر برای درمان لک صورت بر اساس نوع و عمق لک در سه دسته معرفی شدهاند.
لکهای قهوهای روشن و سطحی: معمولاً به پمادهای ضدلک پاسخ خوبی میدهند و با درمان موضعی بهبود مییابند.
لکهای تیره و عمقی: مقاومتر هستند و اغلب به درمان ترکیبی یا مداخلات تخصصی نیاز دارند.
لکهای سفید و بیرنگ: ناشی از فقدان ملانین بوده و پمادهای ضدلک در آنها بیاثرند؛ درمان این موارد نیازمند بررسی تخصصی است.
لک های قرمز یا صورتی، لکهای التهابی، مثل جای جوش فعال یا زخم در حال ترمیم هستند و ممکن است درمان متفاوتی نیاز داشته باشند.
لکهای قهوهای روشن: لکهایی که به پماد خوب پاسخ میدهند
لکهای قهوهای روشن معمولاً سطحیاند و رنگ آنها قهوهای مایل به زرد یا قهوهای روشن است.
در لکهای سطحی، چون رنگدانهها فقط در لایههای بالایی پوست جمع شدهاند، معمولاً با استفاده از کرمهای روشنکننده و ضدلک، بهمرورزمان کمرنگتر شده و حتی ممکن است به طور کامل از بین بروند.
در چنین مواردی، نیازی به لایهبردارهای قوی نیست، چون بدون تحریک پوست و تنها با مهار تولید ملانین، میتوان بهبود قابلتوجهی ایجاد کرد. استفاده زودهنگام از لایهبردار ممکن است حتی باعث تحریک بیشتر پوست و افزایش لک شود، بهخصوص در پوستهای حساس.
🟫 چطور بفهمیم لک ما سطحی است؟
اگر لکی رنگ یکنواخت داشته باشد، مرز مشخصی با پوست اطرافش داشته باشد و هنگام کشیدن پوست کمی محو شود، احتمال زیادی وجود دارد که در لایههای سطحی پوست قرار داشته باشد؛ یعنی از نوع اپیدرمال و سطحی باشد. اما اگر رنگ آن پخش و نامنظم باشد یا مرزش با پوست اطراف یکی شده باشد، احتمال عمقیتر بودن آن (درمال) بیشتر است.
آیا لکهای سطحی خوب میشوند؟
لکهای سطحی معمولاً بدون درمان خاص، در طی ۶ تا ۱۲ ماه بهبود مییابند؛ اما با درمان مناسب و محافظت در برابر نور خورشید، میتوان این مدت را به چند هفته تا چند ماه کاهش داد. سرعت بهبود بستگی به عمق لک، نوع پوست و شدت التهاب اولیه دارد (منبع).
علتها (شایعترین)
- لکهای پس از جوش یا زخم (PIH)
- آفتابسوختگیهای تازه و سطحی
- ککومک در مراحل اولیه (ژنتیکی یا ناشی از نور خورشید)
کدام کرمها مفیدند؟
برای درمان لکهای سطحی، قهوهای روشن و اپیدرمال، استفاده از ترکیبات ملایمی مانند نیاسینامید، ویتامینC (اسید اسکوربیک)، آزلائیک اسید، رتینوئیدهای ملایم و عصارههای گیاهی مانند شیرینبیان و آربوتین معمولاً کافی است. در صورت پاسخدهی نامناسب، پزشک ممکن است در مرحله بعدی به سراغ ترکیبات قویتر مانند هیدروکینون برود.
روشنکننده پوستهای نرمال تا خشک
کرم ویتامین سی روشنکننده و مرطوبکننده مدیلن یک کرم ایرانی حاوی ویتامین C باخاصیت آنتیاکسیدانی و روشنکنندگی است. برای پوستهای نرمال تا خشک طراحی شده و به دلیل داشتن بافت نسبتاً غلیظ و رطوبترسانی بالا، ممکن است برای پوستهای خیلی چرب یا مستعد آکنه کمی سنگین یا چرب به نظر برسد.
روش استفاده
روزی یک تا دو بار، روی پوست تمیز و خشک (ترجیحاً بعد از شستشو و قبل از ضدآفتاب در روز یا قبل از مرطوبکننده در شب) مقدار مناسبی از کرم را بهصورت و گردن بزنید و با حرکات ملایم ماساژ دهید تا جذب شود.
نکته: برای استفاده در طول روز، حتماً از ضدآفتاب استفاده کنید تا اثرات روشنکنندگی کرم حفظ شود و از تحریک پوست جلوگیری شود.
روشنکننده برای پوستهای چرب
سرم ویتامین C لافارر با غلظت 10٪، برای روشنسازی پوست نرمال تا چرب و کاهش لکهای قهوهای سطحی مناسب است. این غلظت برای شروع درمان لکهای سطحی کافی بوده و با تحریک کمتر، به بهبود تدریجی رنگ پوست کمک میکند.
برای لکهای سطحی که بعد از ۶–۸ هفته استفاده مداوم بهخوبی بهبود نیافتهاند، انتخاب سرم ۲۰٪ آن با نظر پزشک یا متخصص پوست توصیه میشود. این افزایش غلظت میتواند تأثیر ضدلکی و ضد پیری مؤثرتری داشته باشد، البته همراه با احتمال تحریک بیشتر، بنابراین نیاز به نظارت دارد.
روش استفاده
- روزی یکبار، ترجیحاً شبها استفاده شود تا تماس با نور خورشید کاهش یابد و اثربخشی بیشتر شود.
- حدود ۱۰ تا ۱۵ دقیقه بعد از استفاده از سرم (وقتی کاملاً جذب شد)، میتوان مرطوبکننده مناسب نوع پوست را استفاده کرد.
- درصورتیکه شب از سرم ویتامین C استفاده شده باشد، صبح روز بعد لازم است پوست شسته شود و حتماً ضدآفتاب مناسب استفاده گردد، زیرا باقیمانده این ترکیب ممکن است پوست را نسبت به نور خورشید حساستر کند.
کرم آزلادرم (هم برای لکهای سطحی و هم مقاوم)
کرم آزلادرم (حاوی آزلائیک اسید ۲۰٪) یک روشنکننده و ضدلک ملایم و ایمن است که بهویژه برای پوستهای حساس و تیره مناسب است. این کرم برای جای جوش و لکهای سطحی مانند لکهای خفیف ناشی از آفتاب، معمولاً طی ۴ تا ۸ هفته نتایج قابلقبولی نشان میدهد. در درمان لکهای مقاومتری مثل ملاسما نیز کاربرد دارد، اما پاسخ درمانی آن کندتر است و ممکن است به ۶ ماه تا ۱ سال زمان نیاز داشته باشد.
مزیت مهم آزلادرم، اثربخشی بدون نیاز به هیدروکینون، و ترکیب خاصیت روشنکنندگی باخاصیت ضدالتهاب است؛ به همین دلیل در افراد مستعد لکهای پس التهابی (PIH) گزینهای کم عارضه محسوب میشود. برای بهترین نتیجه، استفاده منظم همراه با ضدآفتاب SPF 30 یا بالاتر (ترجیحاً حاوی زینک اکساید) توصیه میشود.
روش استفاده
- روزانه ۱ تا ۲ بار (صبح و/یا شب) مقدار کمی از کرم را روی نواحی موردنظر مالیده و بهآرامی ماساژ دهید تا جذب شود.
- اگر کرم را شب استفاده میکنید، صبح حتماً از ضدآفتاب SPF30+ بهره ببرید؛ چون آزلائیکاسید پوست را نسبت به UV حساستر میکند.
- اثرات اولیه معمولاً بعد از ۴ هفته ظاهر میشوند.
کرم خارجی برای پوستهای نرمال، چرب و مختلط
سرم ویتامین C اوردینری (The Ordinary Vitamin C Suspension 23% + HA Spheres 2%) از برند کانادایی The Ordinary، حاوی ۲۳٪ ویتامین C خالص (L-Ascorbic Acid) و ۲٪ کرههای هیالورونیک اسید است.
این محصول به طور اختصاصی برای کاهش لکهای اپیدرمال مانند هایپرپیگمانتاسیون (افزایش رنگدانه سازی پوست) ناشی از آفتاب، جای جوش و تغییر رنگ سطحی پوست طراحی شده و مناسب پوستهای نرمال، چرب و مختلط است. همچنین در افزایش شفافیت و روشنسازی پوست نقش مؤثری دارد.
نکته: برای پوستهای حساس یا خشک ممکن است به دلیل اسیدیته بالا تحریککننده باشد. توصیه میشود پیش از مصرف روی ناحیه کوچکی تست شود.
روش استفاده
- شبها، روی پوست کاملاً تمیز و خشک، مقدار کمی از سرم را روی صورت بمالید و با نوک انگشت بهآرامی پخش کنید.
- میتوانید ابتدا هفتهای ۲ تا ۳ بار استفاده را شروع کنید تا پوست به ویتامین C با غلظت بالا عادت کند.
- در صورت احساس سوزش یا تحریک، میتوانید سرم را با مقدار کمی مرطوبکننده (مثل سرم هیالورونیک اسید) مخلوط کنید.
- صبح روز بعد، حتماً صورت را بشویید و از ضدآفتاب با SPF 30 یا بالاتر استفاده کنید.
- از استفاده همزمان با محصولات لایهبردار شیمیایی حاوی نیاسینامید، AHA، BHA یا رتینول خودداری کنید تا از تحریک پوست جلوگیری شود.
- نکته مهم: ممکن است در دفعات اول استفاده، احساس گرما یا سوزش خفیف تجربه شود که طبیعی است، اما در صورت تحریک شدید، مصرف را قطع کرده و با پزشک یا مشاور پوست مشورت کنید.
پماد ترتینوئین برای لک (روشنکننده همراه با لایهبردار)
اگر در کنار روشنکنندگی، به دنبال یک کرم لایهبردار برای درمان لکهای سطحی هستید، کرم موضعی تریتینوئین میتواند گزینهای مناسب باشد.
در میان این محصولات، کرم تریتینوئین مدیفارم (ساخت شرکت کیشمدیفارم) با غلظتهای ۰.۰۲۵٪ یا ۰.۰۵٪، انتخابی مؤثر است. این کرم باخاصیت لایهبرداری و ضد جوش، به کاهش سریعتر لکهای سطحی و یکنواختتر شدن رنگ پوست کمک میکند.
مصرف ترتینوئین در پوستهای تیره یا مستعد PIH باید بااحتیاط باشد. استفاده بدون نظارت ممکن است باعث تشدید لک شود.
روش استفاده
- شبها، روی پوست کاملاً تمیز و خشک استفاده شود.
- مقدار بسیار کمی (بهاندازه نخود) از کرم را فقط روی ناحیه دارای لک یا آکنه بمالید.
- پس از استفاده، از شستن ناحیه تا حداقل ۶–۸ ساعت خودداری کنید.
- صبح روز بعد، پوست را با شوینده ملایم بشویید و حتماً ضدآفتاب با SPF ۳۰ یا بالاتر استفاده کنید.
نکات مهم
- شروع مصرف باید با شب در میان یا هر ۲ شب یکبار باشد و در صورت تحمل پوست، به مصرف شبانه ارتقا یابد.
- در چند هفته اول ممکن است پوست دچار خشکی، پوستهریزی یا قرمزی خفیف شود که طبیعی است.
- از مصرف همزمان با محصولات تحریککننده مانند لایهبردارهای قوی، ویتامین C پر غلظت یا اسکرابها خودداری شود.
لکهای تیره و عمیق: مقاومترها که نیاز به درمان کمکی دارند
لکهای قهوهای تیره معمولاً عمقیترند و رنگ آنها قهوهای تیره یا مایل به خاکستری است.
در این نوع لکها، رنگدانهها به لایههای عمیقتر پوست (درمال) نفوذ کردهاند و به همین دلیل، پاسخ به درمانهای موضعی ضعیفتر و روند بهبود کندتر است. این لکها معمولاً نیازمند درمانهای ترکیبی، مانند کرمهای قویتر، لایهبردارهای شیمیایی یا روشهای تخصصی مانند لیزر یا میکرونیدلینگ هستند.
🟤 چطور بفهمیم لک ما عمقی است؟
اگر لکی رنگی نامنظم و پخششده داشته باشد، مرز مشخصی با پوست اطراف نداشته باشد و با کشیدن پوست محو نشود، احتمال زیادی وجود دارد که در لایههای عمقیتر پوست باشد؛ یعنی از نوع درمال باشد. همچنین اگر باوجود استفاده منظم از کرمهای روشنکننده معمولی، تغییری در ظاهر لک ایجاد نشود، ممکن است عمقی بودن آن مطرح باشد.
آیا لکهای عمقی خوب میشوند؟
لکهای عمقی معمولاً بهخودیخود برطرف نمیشوند و درمان آنها نیازمند صبر، پیگیری منظم و انتخاب روشهای هدفمند است. درمانهای موضعی ممکن است تا حدی در کاهش شدت لک مؤثر باشند، اما برای رسیدن به نتایج ملموستر، معمولاً نیاز به درمانهای ترکیبی وجود دارد؛ مانند لایهبردارهای شیمیایی، لیزر، میکرونیدلینگ یا ترکیبات تخصصیتر که باید تحتنظر پزشک استفاده شوند. روند بهبود ممکن است چندین ماه طول بکشد، اما با استمرار در درمان و محافظت مناسب از پوست، میتوان تغییرات قابلتوجهی در ظاهر لکها ایجاد کرد.
علتها (شایعترین)
- ملاسما (هورمونی، بارداری یا مصرف قرصهای ضدبارداری)
- لکهای ناشی از آفتابسوختگیهای مزمن یا بدون محافظت
- لکهای ناشی از اختلالات کبدی یا متابولیک
- هایپرپیگمانتاسیون (افزایش رنگدانه سازی پوست) در پوستهای تیره پس از التهاب مزمن یا درمانهای نادرست
- پس از لیزردرمانی نادرست یا درمانهای تحریکی
کدام کرمها مفیدند؟
برای درمان لکهای تیرهتر و عمقی، معمولاً استفاده از ترکیبات قویتری مانند هیدروکینون، ترتینوئین (رتینول) و گاهی کوژیک اسید ضروری است. درمان اغلب بهصورت مرحلهای انجام میشود.
در مرحله اول، ترکیب دوگانه زیر به کار میرود.
- هیدروکینون ۲ تا ۴ درصد
- ترتینوئین یا رتینول (جهت لایهبرداری و بازسازی پوست)
توجه داشته باشید که این ترکیب معمولاً بهصورت دو پماد جداگانه (هیدروکینون و ترتینوئین) در دسترس است و نه بهصورت یک محصول واحد.
ازآنجاکه هر دو ترکیب قوی و فعال هستند، تعیین مقدار مصرف، ناحیه مورداستفاده و مدت درمان باید حتماً تحتنظر پزشک انجام شود تا از بروز تحریک، خشکی یا آسیب پوستی جلوگیری گردد.
بهعلاوه، هیدروکینون برای همه انواع پوست مناسب نیست و در برخی افراد میتواند باعث حساسیت یا تیرهتر شدن لکها شود؛ بنابراین مصرف آن باید با احتیاط و فقط با تجویز متخصص انجام شود.
در مرحله دوم، اگر پس از ۲ تا ۳ ماه، پاسخ درمانی مناسبی حاصل نشد، ممکن است پزشک ترکیب سهگانه زیر را تجویز کند (منبع).
- هیدروکینون + ترتینوئین + مقدار کمی کورتیکواستروئید موضعی
(مثلاً: فلوسینولون یا دگزامتازون با دوز کم)
این ترکیب قویتر است و معمولاً برای درمان لکهای مقاوم یا ملاسما استفاده میشود.
🧴 نمونه شناختهشده این فرمولاسیون، کرم تریلوما (Tri-Luma) است که حاوی هیدروکینون، ترتینوئین و فلوسینولون استوناید (یک کورتیکواستروئید ملایم) است. در ایران شرکت ژانوس آن را با نام ژانولاما عرضه کرده است.
🔑 توجه: به دلیل قدرت بالای این ترکیبات، درمان معمولاً برای مدت محدود (مثلاً ۸ هفته) تجویز میشود، چون استفاده بلندمدت از استروئیدها یا هیدروکینون ممکن است عوارضی مانند نازک شدن پوست یا آتوپی ایجاد کند؛ بنابراین باید حتماً با تجویز و تحتنظر پزشک مصرف شوند.
کرم ضد لک ام کیو (MQ) حاوی هیدروکینون
کرم ضد لک امکیو (MQ Intense Whitening Cream) ساخت ایران تحت لیسانس فرانسه است. این محصول حاوی هیدروکینون به همراه آنتیاکسیدانهایی مانند ویتامینهای B3 و B7 و روغن هسته زردآلو است که برای درمان لکهای مقاوم (آفتاب، جای جوش، تغییرات هورمونی و…) طراحی شده است. اثرگذاری آن معمولاً پس از حدود ۲ هفته استفاده مداوم مشاهده میشود.
بااینحال، ازآنجاکه هیدروکینون ترکیبی قوی و حساسیتزا است، استفاده از این کرم باید بااحتیاط و ترجیحاً زیر نظر پزشک انجام شود؛ بهویژه در پوستهای حساس یا تیره.
روش استفاده
- شبها: پس از شستشوی پوست و خشککردن، یکلایه نازک از کرم را روی لکها یا کل صورت بمالید. از تماس با نواحی حساس مثل دور چشم و لب خودداری کنید
- در طول روز: حتماً از ضدآفتاب با SPF ≥ 30 استفاده کنید و آن را هر ۲ ساعت تجدید نمایید
- در هفته اول: فقط یکبار شبانه مصرف کنید تا پوست عادت کند
- سپس طبق دستور (روز و شب) ادامه دهید؛ مصرف بیش از ۴ ماه در سال توصیه نمیشود
لایهبردار سینره AHA 10٪ بدون هیدروکینون
کرم آلفا هیدروکسی اسید (AHA 10%) سینره یک لایهبردار مؤثر است و هیچگونه هیدروکینونی ندارد و تنها حاوی ترکیبهای لایهبردار بر پایه اسیدهای میوه (گلیکولیک، سیترِیک، تارتاریک) و روانکنندههایی مانند آلانتوئین است که برای لایهبرداری ملایم و روشنکنندگی سطحی طراحی شدهاند.
با این حال، اگر همراه با یک رتینوئید ملایم (مانند ترتینوئین ۰٫۰۲۵٪ یا ۰٫۰۵٪) استفاده شود، میتواند به شکل قابلتوجهی اثربخشی درمان را افزایش دهد.
ترکیب دو کرم برای لایهبرداری عمیقتر پوست
اگر به دنبال لایهبرداری قویتری برای درمان لکهای مقاوم، تیرگیهای عمقی یا بافت ناصاف پوست هستید، میتوانید از ترکیب دو محصول ایرانی استفاده کنید که نقش مکمل در بازسازی پوست دارند: یکی حاوی آلفاهیدروکسی اسید (AHA) و دیگری حاوی رتینوئید (مانند ترتینوئین).
البته این ترکیب برای همه مناسب نیست، بهویژه در پوستهای حساس، تیره یا مستعد لکهای پس التهابی (PIH). استفاده همزمان این دو ماده ممکن است باعث التهاب، خشکی یا پوستهریزی شود.
برای پیشگیری از تحریک، توصیه میشود درمان را بهصورت مرحلهای و بافاصله زمانی شروع کنید و در صورت تحمل پوست، بهتدریج ادامه دهید.
هفتههای اول (۱ تا ۲ هفته اول)
- شب اول: فقط کرم AHA (یکلایه نازک روی پوست تمیز)
- شب دوم: استراحت یا فقط مرطوبکننده
- شب سوم: فقط رتینوئید (مثلاً کرم ترتینوئین ۰.۰۲۵٪ یا ۰.۰۵٪، یک نخود برای کل صورت)
- شب چهارم: استراحت یا مرطوبکننده
🔁 این چرخه را تکرار کنید.
بعد از ۲ هفته، اگر پوست شما بدون قرمزی یا تحریک خاص، تحمل خوبی داشت
کرم AHA: یک شب در میان
رتینوئید: دو شب در هفته (مثلاً شنبه و چهارشنبه)
مدت دوره: برای لکهای عمقی، معمولاً درمان با این ترکیب حداقل ۸ تا ۱۲ هفته طول میکشد تا نتایج اولیه دیده شود. درمان کامل ممکن است ۳ تا ۶ ماه زمان ببرد، به شرطی که پوست بهخوبی تحمل کند و از ضدآفتاب روزانه استفاده شود.
⚠️ توجه
- در هر نوبت، فقط یکی از این دو را بزنید، نه هر دو همزمان.
- استفاده بیش از حد یا همزمان از AHA و رتینوئیدها ممکن است باعث قرمزی، خشکی، یا پوستهریزی شود.
- حتماً در طول روز از ضدآفتاب با SPF 30 یا بالاتر استفاده کنید.
کرم ضد لک قوی با پشتوانه علمی
پماد/کرم ژانولوما برای درمان لکهای مقاوم و عمقی مانند ملاسما در پوستهای تیره طراحی شده است. این محصول در واقع نسخه ایرانی فرمول موفق کرم تریلوما (Tri-Luma) محسوب میشود که با ترکیب مشابه، مؤثر در کاهش لکهای مقاوم پوستی طراحی شده است.
بروز قرمزی، سوزش، خشکی یا پوستهریزی خفیف در هفتههای اول مصرف کرم ژانولوما طبیعی است و معمولاً با ادامه مصرف و مراقبت مناسب کاهش مییابد. اما در صورت بروز تحریک شدید، تاول یا التهاب پیشرونده، باید مصرف قطع و به پزشک مراجعه شود.
روش استفاده
- شبها قبل از خواب روی پوست کاملاً تمیز، نیم ساعت پیش از خواب، لایهنازکی از کرم را به ناحیه لکهدار بزنید هر شب به مدت ۸ هفته ادامه دهید. در این دوره، کاهش معنیدار لکها بهخصوص پس از هفته چهارم مشهود است.
- روزها از یک مرطوبکننده ملایم و ضدآفتاب مناسب با SPF 30 یا بالاتر استفاده شود تا پوست در برابر نور محافظت شود
لکهای سفید: جایی که پماد ضدلک اثر ندارد
⚪ لکهای سفید، برخلاف لکهای تیره، به دلیل کاهش یا فقدان کامل ملانین در ناحیهای از پوست ایجاد میشوند و به همین علت، به پمادهای ضدلک که هدفشان کاهش تولید رنگدانه است، پاسخ نمیدهند. استفاده از این کرمها نهتنها بیفایده است، بلکه ممکن است باعث تحریک یا خشکی پوست شود.
شایعترین علل این نوع لک شامل پیسی (ویتیلیگو)، قارچ پوستی سطحی مانند تینهآ ورسیکالر، و جای زخمهایی است که رنگدانهشان از بین رفته است. درمان این لکها کاملاً تخصصی است و بسته به علت زمینهای، ممکن است به نوردرمانی، داروهای ضدقارچ، یا سایر روشهای پیشرفته نیاز باشد؛ بنابراین تشخیص دقیق و انتخاب روش درمان باید حتماً توسط پزشک متخصص پوست انجام شود.
راهنمای عمومی استفاده از پمادها
🧼 شستشوی پوست قبل از استفاده
قبل از استفاده از هرگونه پماد ضد لک، پوست خود را با یک شوینده ملایم و مناسب نوع پوستتان (چرب، خشک، مختلط یا حساس) تمیز کنید. این کار به حذف چربی اضافی، آلودگیها و باقیماندههای آرایش کمک میکند و باعث جذب بهتر پماد در پوست میشود. پس از شستشو، پوست را با یک حوله نرم بهآرامی خشک کنید.
💧استفاده از مرطوبکننده
خشکی پوست باعث میشود لکها پررنگتر و مشخصتر به نظر برسند. استفاده منظم از یک مرطوبکننده مناسب نوع پوست، به حفظ سد دفاعی پوست و کاهش ظاهر لکها کمک میکند.
🌙 استفاده در شب یا روز؟
بیشتر پمادهای ضد لک، مخصوصاً آنهایی که حاوی هیدروکینون، رتینوئید یا آزلائیک اسید هستند، باید در شب استفاده شوند. زیرا برخی ترکیبات به نور حساساند و ممکن است در معرض آفتاب اثربخشیشان کاهش یابد یا باعث تحریک پوست شوند.
اگر محصول شما برای مصرف روزانه طراحی شده، استفاده از ضدآفتاب با SPF ۳۰ یا بیشتر بلافاصله پس از جذب پماد الزامی است.
⏳ مدتزمان درمان و صبوری در نتیجهگیری
درمان لکها معمولاً فرایندی آهسته است. بیشتر پمادهای ضد لک نیاز به مصرف مداوم به مدت حداقل ۸ تا ۱۲ هفته دارند تا آثار اولیه نمایان شود. در صورت پاسخ مناسب، ممکن است دوره درمان تا ۳ تا ۶ ماه ادامه یابد.
🔁 ترتیب استفاده در روتین پوستی
اگر از چند محصول پوستی استفاده میکنید، ابتدا پماد ضد لک را روی پوست خشک بزنید و حدود ۵ تا ۱۰ دقیقه صبر کنید تا کاملاً جذب شود. سپس میتوانید از مرطوبکننده یا سایر محصولات مراقبتی استفاده کنید.
نکته: پمادهای ضد لک را معمولاً فقط روی نواحی دارای لک استفاده کنید، نه کل صورت.
⚠️ همزمان با سایر محصولات مراقبتی
در طول درمان با پمادهای ضدلک، از استفاده همزمان با لایهبردارهای قوی مانند اسکرابها، AHA، BHA یا ماسکهای پیلینگ خودداری کنید، مگر با توصیه پزشک. این ترکیبها ممکن است باعث تحریک، قرمزی یا پوستهریزی پوست شوند.
☀️ استفاده از آرایش در طول درمان
- در صورت نیاز به آرایش، نکات زیر را رعایت کنید.
- ابتدا اجازه دهید پماد ضد لک کاملاً جذب شود (۵ تا ۱۰ دقیقه).
- از لوازمآرایش غیرکومدونزا (non-comedogenic) و بدون عطر استفاده کنید.
- استفاده از ضدآفتاب را در روتین آرایشی فراموش نکنید.
اثربخشی بیشتر پماد با تغذیه
مطالعات علمی متعدد نشان دادهاند که رژیم غذایی غنی از آنتیاکسیدانها مانند ویتامین C (مرکبات، فلفل دلمه، کیوی) (منبع) و ویتامین E (آجیل، دانهها، آووکادو) میتواند به کاهش استرس اکسیداتیو پوست کمک کرده و در بهبود شفافیت و کاهش لکها نقش کمکی داشته باشد. البته این تأثیر معمولاً تدریجی است و بهتنهایی درمانکننده نیست.
آیا همه پمادهای رایج در درمان لکهای پوستی مؤثر است؟
بسیاری از پمادها و کرمهای رایج ممکن است بهعنوان درمان لک صورت توسط عموم مورداستفاده قرار گیرند، اما واقعیت این است که بیشتر آنها بهتنهایی اثر روشنکننده قابلتوجهی ندارند. در ادامه، بررسی دقیقتر و علمیترِ اثربخشی این محصولات آورده شده است.
زینک اکساید (Zinc Oxide)
فاقد خاصیت روشنکننده مستقیم است. اما به دلیل محافظت در برابر UV و اثرات ضدالتهابی، میتواند در کنار کرمهای روشنکننده (مانند ویتامین C یا هیدروکینون) برای پیشگیری از تشدید لکها استفاده شود. مناسب بهعنوان مکمل در پوستهای حساس یا آسیبدیده از آفتاب.
هیدروکورتیزون (Hydrocortisone)
تنها نقش ضدالتهابی دارد و بهتنهایی لک را کاهش نمیدهد. در مواردی مانند اگزما یا لکهای التهابی (مثلاً پس از جوش)، ممکن است به کاهش التهاب کمک کند، ولی بدون ترکیبات روشنکننده مؤثر نیست.
تریامسینولون (Triamcinolone)
قویتر از هیدروکورتیزون است و فقط در لکهایی با التهاب شدید (مثلاً جای جوشهای عمیق) میتواند اثر تسکینی داشته باشد. استفاده بلندمدت آن خطراتی مانند نازک شدن پوست دارد و باید حتماً زیر نظر پزشک باشد.
پماد آلفا
حاوی ویتامین C، E و ترکیبات ضدالتهابی است و میتواند در لکهای خفیف، سطحی یا پس التهابی (PIH) کمککننده باشد. اما در درمان لکهای عمقی یا ملاسما بهتنهایی کافی نیست و باید در کنار درمانهای تخصصیتر استفاده شود.
تتراسایکلین موضعی
آنتیبیوتیکی برای درمان آکنههای التهابی است و اثری بر کاهش رنگدانه ندارد. با کاهش التهاب جوشها، ممکن است به طور غیرمستقیم از تشدید PIH جلوگیری کند، اما روشنکننده محسوب نمیشود.
پماد ریکاو (Recove)
برای درمان لک مناسب نیست. این محصول ترمیمکننده پوست آسیبدیده (زخم، سوختگی، تحریک) است و فاقد ترکیبات مؤثر در مهار تولید ملانین یا لایهبرداری است. با این حال، این کرم برای ترمیم جای سوختگی و بازسازی پوست آسیبدیده مؤثر است، زیرا به تسریع روند بهبود و بازسازی پوست کمک میکند.
سوالات متداول
آیا در طول استفاده از کرمها و پمادهای ضد لک، آفتابگرفتن و برنزه کردن مجاز است؟
خیر، قرارگرفتن در معرض آفتاب یا سولاریوم اثربخشی درمان را کاهش داده و ممکن است باعث تیرهتر شدن لکها یا ایجاد لکهای جدید شود.
اگر پمادها داخل چشم برود چهکار باید کرد؟
بلافاصله چشم را با مقدار زیادی آب سرد بشویید. اگر سوزش، قرمزی یا تاری ادامه داشت، حتماً به پزشک مراجعه کنید.
در طول درمان با پمادها و کرمها آیا میتوان لیزردرمانی موهای زائد را انجام داد؟
اگر پماد حاوی ترکیبات حساسکننده به نور مانند ترتینوئین یا هیدروکینون است، باید با پزشک مشورت کنید. در اغلب موارد لازم است درمان موقتاً قطع شود.
آیا کرمها باید داخل یخچال نگهداری شوند؟
خیر، اغلب کرمهای ضد لک در دمای اتاق (زیر ۲۵ درجه) نگهداری میشوند، مگر اینکه روی بستهبندی ذکر شده باشد که نیاز به یخچال دارند.
آیا پماد تاکریل برای لک سفید مؤثر است؟
در موارد خاصی مانند ویتیلیگو (پیسی)، پماد تاکریل (تاکرولیموس) ممکن است کمککننده باشد، اما فقط با تجویز متخصص پوست استفاده شود.
آیا پماد ریکاو برای درمان لک مناسب است؟
خیر، این کرم برای از بین بردن جای زخم، سوختگی و ترمیمکننده پوست آسیبدیده میباشد و فاقد ترکیبات مؤثر در مهار تولید ملانین یا لایهبرداری است.
آیا استفاده از کرمهای ضد لک در دوران بارداری مجاز است؟
خیر، بسیاری از کرمهای ضد لک مانند هیدروکینون، ترتینوئین و رتینول در دوران بارداری توصیه نمیشوند، زیرا ممکن است برای جنین خطراتی داشته باشند. در این دوران بهتر است فقط با مشورت پزشک از ترکیبات ایمن مانند ویتامین C یا آزلائیک اسید استفاده شود.
