جای سوختگی روی پوست میتواند نگرانکننده باشد، اما با اقدام بهموقع و درست، میتوان از باقیماندن اسکار جلوگیری کرد یا روند بهبود را سرعت بخشید!
اگر اسکارهای ناشی از سوختگی در سه ماه اول – زمانی که پوست هنوز در حال ترمیم است – درمان شوند، میتوانند به طور قابلتوجهی بهبود یابند. برای اسکارهایی با تغییر رنگ، استفاده از کرمهای ترمیمکننده در همان سه ماه اول، و پس از آن، کرمهای روشنکننده به همراه لایهبردارهای ملایم، گزینههایی ساده و مؤثر هستند.
در مقابل، اسکارهای برجسته معمولاً با یک جلسه تزریق کورتون پاسخ خوبی میدهند و اسکارهای فرورفته با لیزر فرکشنال بهسرعت بهبود پیدا میکنند. انتخاب درمان مناسب، با درنظرگرفتن نوع و زمان اسکار و مشاوره با متخصص پوست، کلید دستیابی به پوستی صافتر و زیباتر است.
آیا ازبینبردن فوری جای سوختگی ممکن است؟
درمان فوری جای سوختگی به معنای بهبودی کامل در یک روز نیست. نتیجه نهایی درمان به دو عامل اصلی وابسته است: نخست، شدت اولیه سوختگی که بر ظاهر نهایی جای آن تأثیر میگذارد؛ و دوم، زمان آغاز درمان پس از بستهشدن زخم. در ادامه، تأثیر هر یک از این عوامل توضیح داده شده است.
ازبینبردن جای سوختگی
جای سوختگی ممکن است به اشکال مختلفی ظاهر شود. در مواردی که آسیب محدود به لایههای سطحی پوست باشد – مانند سوختگی درجه یک یا سوختگی درجهدو سطحی – تغییر رنگ موضعی پوست (از جمله قرمزی، تیرگی یا روشنی) شایعترین علامت باقیمانده است. بااینحال، در سوختگیهای عمیقتر نظیر سوختگی درجهدو عمیق یا درجه سه، احتمال ایجاد برجستگیهایی مانند کلوئید و یا فرورفتگیهایی نظیر اسکار آتروفیک در محل زخم وجود دارد.
درمان جای سوختگی بسته به زمان آغاز درمان و نوع زخم متفاوت است. علاوه بر مراقبتهای فوری و کلی، روشهای درمانی اختصاصی نیز وجود دارند که در ادامه به آنها پرداخته خواهد شد.
مراقبتهای فوری و کلی از جای زخم سوختگی (صرفنظر از نوع اسکار)
پس از بستهشدن زخم سوختگی، صرفنظر از اینکه نوع جای زخم چگونه است (تغییر رنگ، برجستگی یا فرورفتگی)، رعایت برخی اصول مراقبتی پایه میتواند روند ترمیم را تسریع کرده، ظاهر اسکار را بهبود بخشد و از ماندگاری آن جلوگیری کند. این مراقبتها بهویژه در سه ماه اول پس از بهبود زخم، اهمیت بیشتری دارند؛ اما در مراحل بعدی نیز توصیه میشوند.
درمان فوری جای زخم سوختگی تازه (قبل از ۳ ماه)
در بازه زمانی کمتر از سه ماه پس از بستهشدن زخم سوختگی، پوست هنوز در مرحلة ترمیم و بازسازی فعال قرار دارد. در این دوره، بافت پوست در حال تولید و تنظیم کلاژن است و روند ترمیم داخلی به طور کامل پایان نیافته است. ظاهر جای زخم در این مرحله معمولاً به شکل زیر است.
- رنگ پوست: ممکن است قرمز، صورتی یا کمی تیرهتر از پوست اطراف باشد؛ این تغییر رنگ ناشی از افزایش جریان خون در ناحیة ترمیم است.
- سطح زخم: معمولاً بدون فرورفتگی یا برجستگی مشخص است، مگر در موارد سوختگیهای عمیق که ممکن است نشانههایی از برجستگی (شروع اسکار هیپرتروفیک یا کلوئید) یا فرورفتگی (اسکار آتروفیک) دیده شود.
- حساسیت: ناحیة زخم ممکن است نسبت به لمس، گرما یا سرما حساستر از نواحی اطراف باشد.
- خشکی یا پوستهپوسته شدن: به دلیل عملکرد ناقص یا ناهماهنگ غدد چربی و عرق در پوست ترمیمشده، خشکی و پوستریزی موقتی شایع است.
در سه ماه نخست پس از سوختگی، از آنها که اسکار هنوز تثبیت نشده است، این بازة زمانی بهترین فرصت برای انجام مداخلات مؤثر بهمنظور پیشگیری از تشکیل اسکارهای دائمی به شمار میرود. در این دوره، استفاده از کرمهای ترمیمکننده بهطورجدی توصیه میشود.
این محصولات با حفظ رطوبت پوست، کاهش التهاب، و تقویت روند بازسازی بافت، میتوانند در جلوگیری از تشکیل اسکار یا کاهش شدت و وضوح آن نقش مهمی ایفا کنند. در ادامه این کرمها معرفی میشوند.
کرم ترمیمکننده سی گل
کرم ترمیمکننده سی گل مدل میموزا نظرات مثبتی را از مصرفکنندگان دریافت کرده است. بسیاری بر تأثیر بالای این کرم در کمرنگ کردن جای زخمها و جای سوختگیهای تازه تأکید کردهاند. پزشکان نیز این محصول را برای متقاضیان ترمیم پوست پیشنهاد کردهاند و آن را به نسبت قیمتش بهترین گزینه میدانند.
طرز استفاده و مدتزمان مصرف: روزانه دو بار، صبح و شب، مقدار مناسبی از کرم را روی پوست تمیز و خشک ناحیة آسیبدیده بمالید و بهآرامی ماساژ دهید تا جذب شود. مدتزمان استفاده بسته به شدت آسیب متفاوت است، اما برای نتایج مطلوب، حداقل به مدت ۴ هفته بهصورت مداوم استفاده شود.
ژل رژواسیل
ژل رژواسیل (محصول کشور امریکا) در دورة ترمیم اولیه پوست، بهویژه در سوختگیهای تازه و سطحی (درجه یک و دو)، میتواند بسیار مؤثر باشد. این محصول با ایجاد یکلایة مرطوب روی پوست، به لطف ترکیباتی مانند سیلیکون، اسکوالن و روغن شترمرغ، روند ترمیم بافت را تسهیل کرده و از تشکیل اسکارهای برجسته مانند کلوئید یا اسکار هیپرتروفیک جلوگیری میکند. استفادة منظم از این ژل باعث کاهش التهاب، صافتر شدن سطح پوست و بهبود ظاهر جای سوختگی میشود.
طرز استفاده و مدتزمان مصرف: روزانه ۲ تا ۳ مرتبه، مقدار کمی از ژل را بر روی پوست تمیز و خشک ناحیة موردنظر بمالید تا به طور کامل جذب شود. استفاده منظم از ژل حداقل به مدت ۸ تا ۱۲ هفته، یا تا زمانی که روند ترمیم پوست فعال است، توصیه میشود.
درمان جای زخم سوختگی پس از ۳ ماه با تغییر رنگ
پس از گذشت سه ماه از بستهشدن زخم سوختگی، پوست به مرحلة اسکار بالغ وارد شده و فرایند ترمیم فعال به پایان رسیده است. در این دوره، بافت پوست تثبیت شده و تغییرات ظاهری آن معمولاً پایدارتر است. ظاهر جای زخم در این مرحله به شرح زیر است.
- رنگ پوست: تغییر رنگ بهصورت قهوهای تیره، قرمز پایدار یا سفید/کمرنگ (هایپرپیگمنتاسیون یا هایپوپیگمنتاسیون) تثبیت شده است. این تغییرات به دلیل اختلال در تولید ملانین یا آسیب به ملانوسیتها ایجاد میشوند.
- سطح زخم: پوست ممکن است صاف، سفت یا نازکتر از حالت عادی باشد. در برخی موارد، اسکارهای جزئی برجسته یا فرورفته شکلگرفتهاند.
- حساسیت: حساسیت ناحیة زخم نسبت به لمس، گرما یا سرما به طور قابلتوجهی کاهشیافته و پوست واکنشپذیری کمتری نشان میدهد.
- خشکی یا ناهمواری: به دلیل بازسازی ناقص ساختارهای پوستی، ممکن است پوست خشک، پوستهپوسته یا دارای ناهمواریهای جزئی باشد.
اگر تغییر رنگ به شکل لکههای سفید باشد، درمانهای معمولی پاسخ نمیدهند و نیازمند مشاوره تخصصی با پزشک پوست خواهد بود.
برای جای زخم سوختگی بالای سه ماه (اسکار بالغ) که تغییر رنگ شدید دارد؛ اما فرورفتگی یا برجستگی قابلتوجهی ندارد، درمان فوری به معنای بهبودی کامل و سریع نیست، بلکه هدف بهبود ظاهر اسکار و کاهش تغییر رنگ با روشهای مؤثر است. درمانها میتواند شامل استفاده از محصولات موضعی یا درمان کلینیکی و تخصصی باشند.
- درمان با محصولات موضعی: این دسته از درمانها شامل استفاده از کرمها است که معمولاً در 4 تا 12 هفته نتایج اولیه (30-70% بهبود) نشان میدهند. برای بهبود قابلتوجه، 3 تا 6 ماه استفاده مداوم لازم است.
- روشهای کلینیکی (در صورت نیاز): در صورت عدم پاسخ به کرمها، درمانهای تخصصی مانند لیزر Q-switched یا IPL (نور پالسی شدید) میتوانند تغییر رنگ را سریعتر بهبود بخشند. این روشها معمولاً در چند جلسه انجام میشوند.
درمان با محصولات موضعی
این دسته از درمانها شامل استفاده از کرمهای روشنکننده (حاوی ترکیبات فعال مانند هیدروکینون، ویتامین C یا اسید کوژیک) و کرمهای لایهبردار ملایم (حاوی اسید گلیکولیک یا رتینوئیدهای ضعیف) است که میتوانند در بهبود ظاهر اسکار و یکنواختسازی رنگ پوست مؤثر باشند.
استفاده از این محصولات، بهویژه در نواحی حساس یا پوستهای تحریکپذیر، باید بااحتیاط و تحتنظر پزشک متخصص انجام گیرد. در ادامه یک روتین موثر با معرفی کرمها توضیح داده شده است.
درمان جای زخم سوختگی با اسکار برجسته
جای سوختگی ممکن است بهصورت برجسته (هایپرتروفیک) یا کلوئیدی بهبود یابد. این امر به عوامل متعددی نظیر شدت سوختگی، عمق آسیب، ژنتیک، نوع پوست و کیفیت مراقبت پس از آسیب بستگی دارد.
هر دو نوع اسکار ناشی از تولید بیش از حد کلاژن هستند و هدف اصلی درمان آنها کاهش التهاب، کنترل رشد اسکار و بهبود ظاهر است. اسکارهای هایپرتروفیک معمولاً در محدوده زخم باقی میمانند، درحالیکه کلوئیدها از مرز زخم فراتر میروند. این اسکارها اغلب با تغییر رنگ (قرمزی یا تیرهشدن)، برجستگی و گاه خارش یا درد همراهاند.
اسکارهای برجسته با روشهای خانگی یا کرمهای موضعی بهبود نمییابند و معمولاً به درمانهای تخصصی کلینیکی نیاز دارند، هرچند برخی محصولات موضعی مانند ژل سیلیکون میتوانند بهعنوان درمان مکمل مفید باشند.
در ادامه، رایجترین روشهای درمانی از نظر سرعت اثرگذاری و میزان اثربخشی مقایسه شدهاند. در این میان، تزریق کورتیکواستروئیدها (مانند تریامسینولون) به دلیل اثربخشی بالا و شروع نسبتاً سریع اثر، بهعنوان یکی از مؤثرترین گزینهها شناخته میشود.
اسکارهای کلوئیدی در پوستهای تیره و در نواحی خاص (مثل قفسه سینه، شانه، پشت) شایعترند و ممکن است به درمان طولانیمدت نیاز داشته باشند.
| میزان اثر | سرعت شروع اثر | روش درمانی |
| زیاد | پس از 1-2 تزریق (4-8 هفته) | تزریق کورتون |
| متوسط تا بالا | پس از 1-2 جلسه (1-2 ماه) | لیزردرمانی |
| زیاد | فوری (بعد از بهبودی) | جراحی |
| متوسط | کند (2 تا 3 ماه) | ژل/ ورق سیلیکونی |
تزریق کورتون (کورتیکواستروئید)
تزریق کورتون با کاهش التهاب و مهار تولید بیش از حد کلاژن، موجب کاهش برجستگی اسکار میشود. این روش معمولاً طی چند جلسه با فواصل ۳ تا ۴ هفتهای انجام میگیرد و از سریعترین درمانها برای کاهش ارتفاع اسکار به شمار میرود، بهگونهای که کاهش قابلتوجه برجستگی معمولاً پس از نخستین جلسه قابلمشاهده است.
لیزردرمانی (مثل لیزر CO2 فرکشنال یا PDL)
لیزردرمانی باهدف بازسازی پوست و کاهش ضخامت و قرمزی اسکار انجام میشود. معمولاً به ۳ تا ۶ جلسه بافاصله ۴-۶ هفته نیاز دارد و میتواند بهتدریج باعث بهبود بافت و کاهش قرمزی شود، هرچند اثرات آن زمانبرتر از روشهای دیگر است.
جراحی برداشت اسکار + درمان مکمل
در برخی موارد و بااحتیاط، جراحی نیز بهعنوان یکی از گزینههای درمانی مورد استفاده قرار میگیرد. در این روش، اسکار به طور کامل برداشته میشود و درمانهای مکمل مانند تزریق کورتون یا لیزر برای جلوگیری از بازگشت اسکار به کار میرود. این درمان اثر فوری دارد (۱ تا ۲ هفته پس از بهبودی زخم جراحی)، اما در صورت عدم انجام درمان مکمل، احتمال بازگشت کلوئید وجود خواهد داشت.
پوششهای سیلیکونی (ژل یا ورق سیلیکونی)
پوششهای سیلیکونی به حفظ رطوبت و کاهش تولید کلاژن اضافی در اسکار کمک میکنند. این روش غیرتهاجمی و ایمن است، اما اثرات آن کند بوده و برای تأثیرگذاری مطلوب ممکن است ۳ تا ۶ ماه استفاده مداوم لازم باشد.
معمولاً پس از ۲ تا ۴ هفته استفاده روزانه (۱۲ تا ۲۴ ساعت در روز)، بهبود اولیه در نرمی و رنگ اسکار قابلمشاهده است.
درمان جای زخم سوختگی با اسکار فرورفته
اسکار فرورفته بعد از سوختگی زمانی ایجاد میشود که لایههای عمیق پوست آسیبدیده و فرایند ترمیم بهدرستی انجام نمیشود. این نوع اسکار به دلیل تخریب کلاژن و بافت زیرین پوست ایجاد میشود و ظاهری گود و ناهموار دارد و با تغییر رنگ و گاهی سفتی همراه است. هدف درمان، بهبود ظاهر اسکار، افزایش انعطافپذیری پوست و بازسازی بافت است.
| میزان اثر | سرعت شروع اثر | روش درمانی |
| بالا | پس از 1-2 جلسه (2-4 هفته) | لیزردرمانی (فرکشنال CO2) |
| متوسط | پس از 1-2 جلسه (4-6 هفته) | میکرونیدلینگ |
| متوسط تا بالا | پس از 1 جلسه (1-3 ماه) | سابسیژن |
| بالا (موقت) | فوری | تزریق فیلر (هیالورونیک اسید) |
| متوسط | پس از 1-2 جلسه (4-8 هفته) | درم ابریژن |
لیزردرمانی (فرکشنال CO2)
این روش از لیزرهای فرکشنال برای ایجاد آسیبهای میکروسکوپی کنترلشده در پوست استفاده میکند تا تولید کلاژن و الاستین را تحریک کند. این فرایند به بازسازی لایههای عمیق پوست کمک کرده و فرورفتگیهای اسکار را کاهش میدهد.
اثرات اولیه معمولاً 2 تا 4 هفته پس از اولین جلسه قابلمشاهده است، اما برای نتایج بهینه نیاز به چندین جلسه با فاصلههای چند هفتهای است.
میکرونیدلینگ
در این روش، دستگاهی با سوزنهای ریز سطح پوست را سوراخ میکند تا تولید کلاژن و بازسازی بافت را تحریک کند. این روش کم تهاجمی است و برای اسکارهای سطحی تا متوسط مناسب است.
بهبود پوست معمولاً 4 تا 6 هفته پس از شروع درمان قابلمشاهده است، اما نتایج به تدریج با جلسات مکرر افزایش مییابد، بهویژه اگر با سرمهای بازسازیکننده ترکیب شود.
سابسیژن
سابسیژن با استفاده از یک سوزن مخصوص، اتصالات فیبروتیک زیر اسکار را که باعث فرورفتگی شدهاند، قطع میکند. این روش اغلب با سایر درمانها مانند لیزر یا تزریق فیلر ترکیب میشود.
نتایج اولیه ممکن است 1 تا 3 ماه پس از درمان ظاهر شود، زیرا پوست نیاز به زمان برای بازسازی و پر شدن دارد.
تزریق فیلر (هیالورونیک اسید)
در این روش، موادی مانند اسید هیالورونیک به زیر اسکار تزریق میشوند تا فرورفتگیها پر شده و سطح پوست صافتر به نظر برسد. این روش برای اسکارهای سطحی تا متوسط مناسب است.
اثرات این روش فوری است و بلافاصله پس از تزریق، پوست صافتر به نظر میرسد. اثربخشی این روش بالاست اما نتایج آن موقت بوده و معمولاً 6 تا 12 ماه دوام دارد و نیاز به تمدید دارد.
درم ابریژن
این روش شامل لایهبرداری مکانیکی سطح پوست با ابزارهای خاص است تا ناهمواریها و فرورفتگیهای سطحی صاف شوند. این روش برای اسکارهای بسیار سطحی مناسبتر است.
بهبود ظاهر پوست معمولاً 4 تا 8 هفته پس از درمان قابلمشاهده است، اما ممکن است نیاز به جلسات اضافی داشته باشد.
روش درمان جای سوختگی در مطب دکتر آقاجانی
دکتر آقاجانی باتکیهبر دانش تخصصی، تجربه گسترده و بهرهگیری از تکنیکهای پیشرفته، موفق به درمان اسکارهای مقاوم و قدیمی، فرورفتگیها، برجستگیها و کلوئیدها با روشی منحصربهفرد شده است.
این پروتکل درمانی بهصورت کامل متناسب با نیازهای فردی هر بیمار طراحی میشود و ترکیبی از روشهای مؤثر مانند سابسیژن، لیزر، درمابریژن پیشرفته، تزریق سلولهای بنیادی و تکنیک نوآورانه اختصاصی دکتر آقاجانی است. این رویکرد هدفمند و غیرکلیشهای، با دستیابی به بهبودی بیش از ۹۰ درصد، نتایجی ماندگار و چشمگیر به همراه دارد. در بسیاری از موارد، آثار اولیه بهبود تنها پس از ۲ تا ۴ جلسه قابلمشاهده است.
سؤالات متداول
پس از بستهشدن زخم سوختگی چه اقداماتی برای پیشگیری از باقیماندن جای آن باید انجام داد؟
پس از بستهشدن زخم سوختگی (معمولاً ۲-۴ هفته)، استفاده از ورقههای سیلیکونی، همراه با مرطوبکنندههای ترمیمی و محافظت از آفتاب با SPF 50+ توصیه میشود.
درمان فوری جای آفتابسوختگی چیست؟
برای درمان فوری جای آفتابسوختگی، بلافاصله پوست را با آبخنک شسته، از ژل آلوئهورا یا کرمهای ترمیمی مانند سیکالفیت استفاده کنید و با ضدآفتاب SPF 50+ از آن محافظت کنید.
آیا استرس یا رژیم غذایی بر ظاهر جای سوختگی تأثیر میگذارد؟
استرس میتواند روند بهبود زخم را کند کند، زیرا هورمونهای استرس مانند کورتیزول ممکن است تولید کلاژن را مختل کنند. رژیم غذایی غنی از پروتئین، ویتامین C و زینک میتواند به بازسازی پوست کمک کند.
چرا برخی نواحی جای سوختگی گرمتر یا سردتر از پوست اطراف احساس میشوند؟
این پدیده ممکن است به دلیل آسیب به اعصاب سطحی یا تغییرات در جریان خون موضعی باشد. پوست جدید ممکن است به تغییرات دما حساستر باشد. این حالت معمولاً باگذشت زمان بهبود مییابد، اما اگر ادامه یافت، باید با پزشک مشورت شود.
آیا ورزش یا فعالیت بدنی میتواند جای سوختگی را بدتر کند؟
ورزش ملایم مانند کشش میتواند به بهبود انعطافپذیری اسکار کمک کند، اما فعالیت سنگین ممکن است باعث ترکخوردن یا تحریک پوست شکننده شود. مرطوب نگهداشتن پوست و استفاده از پوشش مناسب حین ورزش توصیه میشود.
آیا تکنولوژیهای جدید مانند چاپ سهبعدی پوست میتوانند جای سوختگی را بهبود دهند؟
فناوریهای نوین مانند چاپ سهبعدی پوست هنوز در مراحل تحقیقاتی هستند و برای سوختگیهای گستردهتر کاربرد دارند. این روشها ممکن است در آینده برای بازسازی اسکارهای عمیق استفاده شوند.
چگونه میتوان احساس خارش شدید در جای سوختگی را مدیریت کرد؟
خارش میتواند به دلیل بازسازی اعصاب یا خشکی پوست رخ دهد. استفاده از مرطوبکنندههای بدون عطر، کمپرس خنک و در موارد شدید، داروهای آنتیهیستامین (با تجویز پزشک) میتواند کمککننده باشد.
لباسهای فشاری برای درمان چه نوع اسکارهایی و چه زمانی استفاده میشوند؟
لباسهای فشاری پس از بستهشدن کامل زخم (معمولاً ۲-۴ هفته پس از سوختگی وسیع و شدید) برای کاهش اسکارهای برجسته و تورم استفاده میشوند. با استفاده مداوم (۶ ماه تا ۱ سال)، میتوانند ۵۰-۸۰٪ حجم اسکارهای شدید را کاهش داده و نتایج ماندگاری ارائه کنند.















